In Sophocles' Antigone verzet de titelheldin zich tegen koning Creons edict haar broer Polyneikes onbegraven te laten. Haar verzet rust op vijf onderling vergrendelde pijlers die persoonlijk geweten boven burgerlijke gehoorzaamheid verheffen.
Oud-Grieks geloof: onbegraven doden dwalen eeuwig, de levenden besmettend. Begraven is geen gewoonte – het is themis (goddelike ordonnantie). Antigone voert een heilige rite uit; Creon pleegt sacrilegie.
Creons besluit is nomos (menselijke wet) – veranderlijk, politiek, afgedwongen door macht. Antigone roept agraphos nomos (onbeschreven wet) aan – eeuwig, universeel, gezegend door Zeus. "Niet van vandaag of gisteren, maar voor eeuwig."
Polyneikes is haar broer – adelphos (uit dezelfde baarmoeder). De broedersband, vooral in een huis al verbroken (Oedipus, Jocasta, Eteocles dood), is haar laatste intacte verwantschap. Hem verlaten vernietigt haar identiteit.
Als vrouw in patriarchaal Thebe heeft Antigone geen publieke stem. Haar domestieke rol (begraafriten waren vrouwenwerk) wordt haar politieke hefboom. Zij spreekt waarheid aan macht vanaf de enige grond die haar toegestaan is – en het kraakt de troon.
Creon ontzegt begrafenis om verraad te straffen. Maar Polyneikes is dood; de straf overschrijdt gerechtigheid, wordt wreke. Antigone stelt: rechten berusten in menselijkheid, niet in burgerschap. Het lijk heeft waardigheid die de staat niet kan afstoten.
Creon veroordelt haar; zij hangt zich; zijn zoon en vrouw volgen. De staat "wint" maar instort. Antigones verzet – geworteld in vroomheid, verwantschap, geslachtsgebonden agency, en universele gerechtigheid – blijft het archetype van ethisch verzet tegen tirannie.