Kritici Van De Scholastiek: Humanisten, Hervormers, Vroeg-moderne Filosoferen
Belangrijkste Critici En Hun Kernklachten
1. Renaissance Humanisten
- Erasmus: Overmatige betrouwbaarheid op abstracte logica; verwaarlozing van oorspronkelijke bronnen (Bijbel, klassiekers) en gelevde menselijke ervaring. Pleitte ad fontes — terug naar de bronnen.
- Montaigne: Obsessie met zekerheid en dialectische ruzie; menselijke kennis is beperkt — logica kweekt arrogante en dogmatisme.
2. Protestantse Hervormers
- Luther: Verwierp rede/werken als basis voor zaligheid (sola fide); aanval op transsubstantiatie en sacramentale theologie.
- Calvijn: Verhef Schrift boven menselijke rede als uiterste autoriteit.
3. Vroeg-moderne Filosoferen
- Descartes: Verwierp Aristotelisch-Scholastische funderingen; zocht nieuwe methode gebaseerd op radicaal twijfel en heldere rede.
- Bacon: Veroordeelde abstracte speculatie; kampioende empirische, inductieve wetenschap (waarneming → experiment → generalisatie).
- Hobbes: Verwerp metafysische "vormen/essenzen"; pleitte voor materialistische, naturalistische verklaringen gecentreerd op macht en eigenbelang.
Gemeenschappelijke Klachten Tussen Critici
- Excessieve formele logica boven empirische waarneming.
- Starre vastberadenheid aan Aristotelische filosofie die innovatie verstikt.
- Dogmatisme en intellectuele arrogante die dissidentie onderdrukt.
- Focus op metafysische speculatie ten koste van praktische menselijke behoeften.
- Stagnatie — oneindige commentaar op autoriteiten in plaats van nieuwe ontdekking.
Let op: Deze kritieken waren niet volledig eerlijk — Scholastiek ontwikkelde rigoureuze logische methoden en bevatte diverse interne debatten.