Gevolgen van de intrekking van het Edict van Nantes (1685): Frankrijks zelf-toegediende wond
Lodewijk XIV's intrekking van het Edict van Nantes (1598) – dat Hugenoten godsdienstvrijheid had gegeven – verwondde Frankrik over elke dimensie:
Godsdienstvervolging
- Hugenoten gedwongen te bekeren, te vluchten, of gevangenschap, foltering, executie te riskeren.
- Protestantse kerken, scholen, en drukkerijen vernietigd.
Economische & Sociale Schade
- Braindrain: 200.000–400.000 gespecialiseerde ambachtslieden, kooplieden, professionals vluchtten – wevers, horlogemakers, zilversmeden, bankiers, officieren.
- Bevolkings- en werkendekracht-daling; belastingbasis geërodeerd.
- Sociale onrust, sporadische opstand (Camisard-oorlog, 1702–1710).
Politieke Val
- Beschadigde internationale reputatie; gealieneerde protestants-naties (Engeland, Nederland, Pruisen).
- Versterkte rivalen die vluchtelingen ontvingen – hun economieën, leger, en intellectueel leven boostend.
Langetermijn-nalatenschap
- Symbool van staatsintolerantie; verlies van culturele/godsdienstige diversiteit.
- Markeerde einde godsdienstpluralisme, opkomst absolutisme.
- Bijdroeg aan Verlichtingskritiek op Kerk-Staat-macht (Voltaire, Traité sur la tolérance).
De intrekking wordt vaak "de meest zelfvernietigende daad van Lodewijk XIV's regeer" genoemd – een wond die generaties nam te genezen.