Erasmus' doel met 'Lof der Zotheid'
Erasmus schreef Moriae Encomium (1509, herzien 1511) voor miteinander verweven redenen:
- Satirische Hervorming – Personificatie van Zotheid spot geestelijke corruptie (simonie, aflaten, monachale hypocrisie), scholastische kwezels (droge logica-hakken), politieke tirannie (vorstelijke ijdelheid), en volksgeloof. Lachen opent geesten voor kritiek.
- Humanistisch Manifest – Pleit voor philosophia Christi – eenvoudige, innerlijke vroomheid boven ritueel. "Zotheid" looft kinderlijk geloof, huwelijk, filantropie – Erasmus' ware waarden in ironisch jasje.
- Literair Meesterwerk – Een tour de force van Latijnse retorica, gewijd aan zijn vriend Thomas More (spel: Moriae ≈ More). Toont humanistische eruditie.
- Zelfbescherming – Ironie schermt hem; "Zotheid spreekt, niet Erasmus." Laat gevaarlijke waarden onder dekmantel van grap toe.
- Entertainment – Het was een bestseller – wit verkoopt ideeën.
Het werk katalyseerde pre-Reformatie discours; Luther las het goedkeurend (initieel).