Fictie transporteert lezers naar een verbeeldingswereld, maar non-fictie zet de echte wereld waarin we leven in tekst. Vanwege zijn vermogen om waarheid over te brengen en echte wereldproblemen, gebeurtenissen, mensen en concepten aan te spreken, bezit non-fictie een onmisbare rol in de literaire wereld en in geëduceerde samenlevingen in het algemeen.
Over het algemeen mist non-fictie een narratief – met andere woorden, een plot of verhaal. Er zijn uitzonderingen, vooral in postmoderne literatuur waarin auteurs de scheiding tussen fictie en non-fictie hebben vervaagd. Echter, als regel, behandelen non-fictiewerken geen narratieve technieken.
Er is geen enkel, uniek non-fictietoon, maar in het algemeen neemt non-fictie een meer formele, afgestane, academische toon aan. De auteur dempt doorgaans zijn eigen stem en vertelt vanuit een objectief, derde-persoon perspectief. Opnieuw, er zijn uitzonderingen op deze regel (autobiografische werken, bijvoorbeeld), maar in het algemeen vertoont non-fictie een meer distante, objectieve toon.
Sommige mensen maken de valse scheiding dat fictie "creatief" is en non-fictie niet. Hoewel veel gangbare non-fictiewerken (rechtstreekse nieuwsverhalen en juridische teksten) weinig of geen creatieve kwaliteiten hebben, kan non-fictie ook creatief en zelfuitdrukkend zijn. In feite is "creatieve non-fictie" zelfs een literaire subgenre, en omvat bijvoorbeeld, hooggestileerde eerste-persoon verslagen van echte gebeurtenissen. "In Cold Blood," het boek van Truman Capote over een moord en homicide in de jaren '50, kan beschouwd worden als een werk van creatieve non-fictie.
Gemeenschappelijke voorbeelden van non-fictie omvatten nieuwsartikelen, biografieën, filosofische werken, historische werken en politieke teksten. Deze voorbeelden vertegenwoordigen een diverse reeks teksten, maar wat ze gemeen hebben is dat ze fundamenteel ontworpen zijn om feiten te communiceren – zelfs als de feiten die ze adresseren niet volledig accuraat zijn of een persoonlijke of politieke agenda dienen.