Zwaai Dansen in de Filipijnen: Geschiedenis van Kundiman en Balitaw
"Zwaai dansen" in de Filipijnen verwijst primair naar kundiman (kunstlied en partnerdans) en balitaw (Visayaans minnaarsdans) – genadige, golfende vormen die Filipijnse romantische expressie belichamen.
Historische Lagen
- Pre-koloniaal: Rituele dansen voor oogst, vruchtbaarheid, anito-geesten; gemeenschappelijk en circulair.
- Spanjaardse tijd (1565–1898): Introductie van wals, fandango, jota. Elite adopteerde Europese partnerhoudingen; volks tradities smolten ze met inheemse heupzwaai en handgebaren.
- Amerikaanse tijd (1898–1946): Ballsaalstandaardisatie; kundiman verheven tot kunstlied door componisten als Nicanor Abelardo en Francisco Santiago. Balitaw bleef een volksvorm.
- Post-onafhankelijkheid: Groepen als Bayanihan Folk Arts en Ramon Obusan Folkloric Group codificeerden en vertoonden volksdansen voor nationale identiteit.
Regionale Stijlen
- Balitaw (Visayas): Call-and-response zingen geïmproviseerd met minnaarsdans.
- Pandanggo sa Ilaw (Luzon): Dansers balanseren olielampjes op hoofd en handen in walsmat.
- Tinikling (Leyte): Bamboepalen geklapt ritmisch; dansers ontwijken ze als vogels die vliegen vallen. Aangeduid als Nationale Dans door de NCCA in 2011.
Culturele Rol
Deze dansen dienen minnaarsonderhandeling, gemeenschapsbinding, culturele weerstand (Filipijnse lichaamstaal behouden onder kolonisatie) en viering. Ze blijven vast onderdeel van lichamelijke opvoeding, fiestas, bruiloften en culturele avonden.