Voorbeelden van Cognitieve Bias: Bevestiging, Beschikbaarheid, Representativiteit, In-groep, Halo-effect, Toekenningsfout
Algemene biassen die oordeel vormen:
- Bevestigingsbias: Informatie verkiezen die bestaande overtuigingen bevestigt.
- Beschikbaarheidsheuristiek: Waarschijnlijkheid overschatten van gemakkelijk herinnerbare gebeurtenissen (bijv. haaienaanvallen).
- Representativiteitsheuristiek: Oordelen op basis van stereotypen (bijv. labjas = wetenschapper).
- In-groep bias: "Onze" groep verkiezen (deze school, achtergrond).
- Out-groep bias: Buitenstaanders minder gunstig beoordelen.
- Halo-effect: Eén positief kenmerk (aantrekkelijkheid) kleurt algehele indruk (intelligentie).
- Fundamentele toekenningsfout: Gedrag toeschrijven aan persoonlijkheid, situatie negeren (bijv. "ondoffelijke persoon" vs. "slechte dag").
Bewustzijn vermindert bias; we zijn allemaal vatbaar.