Tijdens de Renaissance (1300-1600) groeiden Italiaanse stadsstaten in rijkdom, en welgestelde hertogen introduceerden speciale kunstcentra die met elkaar concurreren. De hertogens hielden feestelijke vermaakzaamheden waar dansprestaties populair waren, en de dansprestaties ontwikkelden zich tot formele dansen. Later werden mimes en acteurs aan de voorstellingen toegevoegd, en de hofdansen groeiden uit tot een hoogstechnische dansvorm – namelijk ballet.
Typisch is de romantische balletvorm, met ballerina's op pointe in stijve tutu's, de bekendste. Toch zijn er andere balletvormen, waarin de bewegingen minder rigide zijn. Contemporain ballet is een vorm die de buikspierkracht uit klassiek ballet gebruikt, maar waarbij de dansers niet de strikte lichaamslijnen hoeven te hanteren die in klassiek ballet vereist zijn.
Het eerste type ballet bestond uit dansprestaties die de hoogste noblesse in Italiaanse stadsstaten organiseerde. Het ballet, of ballo, begon als hofpageant. Grote evenementen werden gehouden om bruiloften te vieren, en deze evenementen konden vergeleken worden met de openingsceremonies van de Olympische Spelen. Illustraties uit de dansshows tonen luxe balletkostuums, waar halfdoorzichtige gaze gemaakt was van katoen en zijde gemengd met vlas. In 1489 regelde Bergonzio di Botta, Italiaanse dansmeester, dansen ter complement van het voedsel dat geserveerd werd op een bruiloft. Deze evenementen waren een enorm succes en de dansfeestjes werden erg populair.
In 1581 nam de Italiaanse edeldame Catherine de' Medici deze dansstijl mee naar Frankrijk toen ze trouwde met de Franse kroonprins Hendrik II. De dansstijl leidde tot "Ballet Comique de la Reine", een roekeloze vermaakelijkheid georganiseerd rond het mythos van de Griekse godin Circe. Deze dans duurde meer dan vijf uur, en koningin Louise en de dames aan het hof voerden de dans uit.
Ballet Comique de la Reine wordt beschouwd als het eerste ballet. Het vertelde een verhaal en was een poging om vers, muziek, dans en scenische elementen te mengen. Spectaculaire kostuums maakten indruk op het publiek, en gedrukte exemplaren van het vers werden aan het publiek uitgedeeld zodat ze het verhaal konden volgen. De danstechniek was echter volgens latere standaarden beperkt.
De uitgebreide tekst, of libretto, en de muziek voor de dans werden opgeschreven en naar hoven in Europa gestuurd. Afbeeldingen van de evenementen waren ook inbegrepen, en hoven in Europa waren zo onder de indruk dat ze naar Franse balletmeesters zonden. Zo kwam de Italiaanse term "ballo" te worden vervangen door het Franse woord "ballet".
Vanaf het begin van de zestiende eeuw werd balletdans gecombineerd met processionele festiviteiten en maskerades. Deze activiteiten vonden plaats in nieuw gebouwde theaters in Europa. Parijs werd de hoofdstad van de balletwereld, en koning Lodewijk XIV, de "Zonnekoning", stichtte de Koninklijke Academie voor Dans. Het idee was om professionele dansers te trainen. Koning Lodewijk XIV genoot van ballet en deed mee aan de balletten aan zijn hof. Aan het einde van de voorstelling werd het publiek uitgenodigd mee te doen, en iedereen danste samen.