De cariñosa is een geliefde volksdans op de Filipijnen. Spaans van oorsprong, wordt het door geleerden als nationale dans beschouwd, en het kenmerkende schuchte gedrag van de vrouwelijke danseres zou de manieren van Filipijnse vrouwen vertegenwoordigen.
De cariñosa is een populaire volksdans die in het land werd geïntroduceerd door de Spanjaren toen ze in de 16e eeuw aankwamen. Het behoort tot de Maria Clara-suite van Filipijnse volksdansen. Deze zijn vernoemd naar Maria Clara, die de hoofdpersoon was in Jose Rizal's roman Noli Me Tangere ('Raak Me Niet'), over de kolonisatie van de Filipijnen door de Spanjaren. In het boek wordt Maria Clara afgebeeld als een edele en getrouwe vrouw, die na de publicatie van de roman in de 19e eeuw het vrouwelijke symbool van deugd werd voor Filipijnse vrouwen.
Men gelooft dat Panay-eiland, gelegen in de Visaya-eilengroep, de oorspronkelijke thuisbasis was van de cariñosa. De Spanjaren arriveerden voor het eerst op het eiland in 1569. De dans verspreidde zich snel over de Filipijnen, wat leidde tot verschillende versies in verschillende regio's, zoals in Bicol, waar beide dansers een zakdoek dragen.
Het was traditioneel om een Spaans 'Maria Clara'-kostuum te dragen, wat bestond uit een lange jurk en een langgemouwde korte geborduurde jurk gemaakt van ananasvezels. Nu is meer traditionele Filipijnse kleding gebruikelijk. Mannen dragen witte hemden en gekleurde broeken, terwijl de vrouwen inheemse jurken dragen.
De muziek is Spaans beïnvloed, met driekwartritmes die lijken op een bolero of een walzer in zowel snelheid als stijl. Ensembleorkesten bestaande uit banjo's, mandolinen, snaren en trommen zijn typisch. De orkesten bestonden ooit voornamelijk uit mannen, maar steeds meer vrouwen nemen deel.
Om de cariñosa te dansen, dansen een man en een vrouw samen, met langzame stappen door de kamer, vergelijkbaar met die van een walzer. De vrouw houdt een waaier of zakdoek, die ze coquet achter zich verbergt. De dans zelf is bedoeld als een beminningsdans en is van een flirtende aard. Cariñosa betekent letterlijk "zij die liefdevol is" aangezien de werkwoordsuitgang aangeeft dat het een vrouw betreft.
Tijdens het Marcos-regime werd de cariñosa de nationale dans van de Filipijnen genoemd. Tot op de dag van vandaar claimen scholenboekjes dit nog steeds; de Filipijnse overheid stelt echter dat het een andere dans is genaamd "tinikling", wat een inheemse dans is. Vandaag de dag wordt de cariñosa uitgevoerd bij sociale bijeenkomsten en festiviteiten.