De echte gangsters uit de jaren '20 inspireerden een van de meest betrouwbare, genietbare en baanbrekende filmgenres van de jaren '30. Gangsterfilms brachten ruwere geweld naar de Amerikaanse bioscopen, en ze waren ook de broeikas voor een aantal weinig bekende acteurs die zouden gaan worden Hollywood-legendes. De beste gangsterfilms van de jaren '30 werden geproduceerd in de vroege jaren van het decennium. Aan het einde van het decennium waren ze bijna allemaal verdwenen vanwege censuur.
De inspiratie achter een paar films specifiek, en het hele genre in het algemeen, was de opkomst van gangsters als gevolg van het alcoholverbod. Het model voor veel gangleiders in de films van de jaren '30 was Al Capone. De wijdopen gangsteractiviteiten in Chicago in de jaren '20 (alsook andere steden rond het land) grijpen de verbeelding van het publiek, en Hollywood reageerde met een reeks griezelige fictionele verhalen die gewelddadiger en realistischer waren dan alles wat ervoor op het scherm was gezet.
Drie films worden doorgaans erkend als de epitome van vroege gangsterfilms, en alle drie hebben de tand des tijds doorstaan om klassiekers te worden. "Little Caesar," "The Public Enemy" en "Scarface" werden allemaal uitgebracht tussen 1930 en 1932. Andere belangrijke gangsterfilms van de periode zijn "The Petrified Forest," waarin Humphrey Bogart de prestatie leverde die hem tot ster maakte, en "The Roaring Twenties," die Bogart paarde met de acteur die tot prominentie streed als "The Public Enemy," James Cagney. Ook "Manhattan Melodrama" biedt een voorbeeld van een veelvoorkomend plotapparaat in gangsterfilms: twee jeugdvrienden groeien uit tot leidende figuren aan tegenovergestelde kanten van de wet. Deze Clark Gable/William Powell film is misschien meest berucht voor het feit dat het de film was die John Dillinger zag voordat hij voor het theater neergeschoten werd.
Tony Camonte, de leidende figuur in "Scarface," was direct geïnspireerd door Al Capone. Rico Bandelli in "Little Caesar" bevatte ook significante anspielingen op Capone's verhaal, want het vertelde van een Italiaanse niemand die snel door de rangen klimt om de meest krachtige gangster in de stad te worden. Cagney's Tom Powers, die "The Public Enemy" is, verschilt omdat hij van Ierse afkomst is, maar het verhaal van zijn opkomst en val spiegelt de narrative boog van de andere twee films. Hoewel wetshandhavingsinstanties de charismatische voorstelling van deze gangsterfiguren bekrittikten, is het de moeite waard om op te merken dat elk van hen op een heel gewelddadige manier sterft, wat duidelijk de boodschap overbrengt dat misdaad zich niet loont.
Gangsterfilms speelden een centrale rol in het verheffen van een aantal acteurs tot het niveau van Hollywood-superster, en velen bereikten filmlegende-status. Naast Bogart, kregen Edward G. Robinson, James Cagney en Paul Muni allemaal grote carrièreboosts door een gangster in ten minste één film te spelen.
De rol van vrouwen in de gangsterfilms van de jaren '30 was doorgaans die van het goede meisje, het slechte meisje of de moeder. Een veelvoorkomend motief in de vroege meesterwerken was een sterke hechting van de gangsters aan hun moeders. Het slechte meisje was doorgaans een blonde met lichte zeden die de gangsters met verachting behandelden. Deze verachting wordt het meest concrete gerealiseerd in een beroemde scène uit "The Public Enemy," waarin het James Cagney personage een grapefruit in het gezicht van zijn vriendin morset. Deze verachting vermenigvuldigde zich toen de gangster macht verwierf en zijn zichten vestigde op het goede meisje dat hij wilde trouwen, die doorgaans een bruinhaarig was.
Alles veranderde voor het gangsterfilmgenre in 1934 met de creatie van de Productiecode. Dit censuurmiddel stelde zich ten doel de Amerikaanse moraal te beschermen tegen films die niet alleen gewelddadig waren, maar vaak ook leken de gangster in het midden van hun verhalen te romanticiseren. Na de implementatie van de Productiecode werden gangsterfilms een hulpmiddel voor het presenteren van het maatschappelijke bericht dat misdaad zich niet loont. Geweld en seksualiteit werden ingetocht en soms volledig geëlimineerd. De Productiecode dwong filmmakers ook om nieuwe scènes te draaien die de morele les afbakenden die gangsterfilms nu bestonden om te dienen.