Er is geen enkele, universeel geaccepteerde verklaring waarom voorspellingen lijken te vervullen. Wetenschappers, theologen en sceptici groeperen de mechanismen doorgaans in drie brede categorieën:
Geloof in een voorspelde uitkomst beïnvloedt gedrag op manieren die die uitkomst waarschijnlijker maken. Een klassiek voorbeeld: een gerucht dat een bank instort, lost een run uit, wat de daadwerkelijke instorting veroorzaakt.
Vanuit een theologisch standpunt worden voorspellingen gezien als openbaringen van een vooraf bepaalde goddelijke planning. Gebeurtenissen spelen zich af omdat een hogere macht hen heeft bepaald.
Veel voorspellingen zijn geschreven in ambiguë taal. Wanneer een significante gebeurtenis plaatsvindt, kunnen interpreters de vage formulering achteraf op de specificaties projecteren, wat een illusie van nauwkeurigheid creëert. Statistische kans zorgt er ook voor dat sommige gokken toevalshalve raken.
Een oude voorspelling dat "Rome door vuil zal vallen" had de burgernood kunnen ondermijnen, indirect bijdragend aan de val – of het had gewoon een gelukkige gok geweest onder veel mislukte voorspellingen.
Uiteindelijk hangt de "waarheid" van een voorspelling vaak af van het interpretatieve framework dat men aanneemt.