Hier volgt een overzicht van de belangrijkste factoren die hebben geleid tot de opkomst van het realisme:
1. Opkomst van de industrialisatie en verstedelijking: De industriële revolutie bracht enorme veranderingen in de samenleving met zich mee, wat leidde tot snelle verstedelijking en een groeiende middenklasse. Deze veranderingen leidden tot een verlangen naar kunst die de realiteit van het dagelijks leven weerspiegelde, in plaats van de geïdealiseerde en fantastische thema's van de romantiek.
2. Sociale en politieke onrust: De 19e eeuw kende een golf van sociale en politieke hervormingen, waaronder de strijd voor de rechten van werknemers, de afschaffing van de slavernij en de opkomst van democratische bewegingen. Deze sociale en politieke veranderingen brachten kunstenaars ertoe zich te concentreren op de strijd van de arbeidersklasse en de onrechtvaardigheden in de samenleving.
3. Filosofische invloeden: De filosofie van het positivisme, die het belang van observatie en empirisch bewijs benadrukte, had een diepgaande invloed op het realisme. Realisten waren van mening dat kunst gebaseerd moest zijn op zorgvuldige observatie en nauwkeurige weergave van de werkelijkheid.
4. Vooruitgang in fotografie: De uitvinding van de fotografie in de jaren dertig van de negentiende eeuw had een aanzienlijke impact op het realisme. Fotografie bood een nieuwe manier om de wereld vast te leggen en te vertegenwoordigen, en het beïnvloedde kunstenaars om een meer objectieve en realistische stijl aan te nemen.
5. Afwijzing van de Romantiek: Het realisme verwierp de emotionele intensiteit, het idealisme en de subjectiviteit van de romantiek. Realisten probeerden de wereld op een eenvoudige en objectieve manier af te beelden, waarbij ze zich concentreerden op het dagelijks leven, sociale kwesties en het lot van gewone mensen.
Kerncijfers en bewegingen:
* Literair realisme: Gustave Flaubert, Charles Dickens, George Eliot, Leo Tolstoj, Honoré de Balzac
* Realisme van beeldende kunst: Gustave Courbet, Jean-François Millet, Edouard Manet, Honore Daumier
Belangrijke opmerking: De opkomst van het realisme was een geleidelijk proces, en het was geen verenigde beweging met één enkele, rigide reeks principes. Verschillende kunstenaars en schrijvers verkenden het realisme op hun eigen unieke manier. De kernprincipes van objectiviteit, sociaal commentaar en de nadruk op het alledaagse bleven echter centraal in de beweging.