Ongemeten ritmes komen vaak voor in jazzmuziek en creëren effectieve, onvoorspelbare muzikale zinnen. Wanneer een componist een ritme uitschrijft, weet de uitvoerder precies hoe te spelen. Bij ongemeten ritmes staat het exacte ritme niet in de partituur. Dit creëert meerdere mogelijke interpretaties, wat leidt tot een vloeiendere, organische compositie gebaseerd op de invalshoek van de uitvoerder.
Jazzuitoefeners improviseren vaak ritmes die niet in de partituur staan. Deze ritmes zijn gebaseerd op jarenlange ervaring en oefening met schalen, complexe ritmische passages, intuïtie, nauwkeurig luisteren en reageren op wat het ensemble speelt. Dit vereist veel oefening en ervaring binnen de groep. Over het algemeen zullen de drummer en het ensemble akkoorden compen met een vaste beat, zodat de solist de tijd kan houden en kan improviseren over de akkoordveranderingen.
Aleatorische muziek komt in jazz vaak voor. Aleatorische muziek, ook wel toevalmuziek genoemd. Bij aleatorische muziek krijgen uitvoerders specifieke regels om te volgen in een niet-gedefinieerde willekeurige volgorde. Wat ritme betreft: aleatorische ritmes kunnen elke combinatie zijn ontworpen om in tempo of out-of-tempo te spelen. Belangrijk is dat er wel een patroon of structuur ontstaat om te voorkomen dat de ritmes te vaag en onherkenbaar worden.
Sequenties kunnen een ander type ongemeten ritmes zijn. Vaak neemt een jazzuitoefener een klein ritmisch fragment en herhaalt het op een manier die een ongemeten, improviserend ritmisch motief creëert. Deze sequenties worden getransformeerd in nieuwe ritmes, los verbonden met het oorspronkelijke ritme. Een gevorderde jazzer kan oneindige ritmische combinaties creëren op basis van de initiële sequentie.
In een leadsheet krijgt de uitvoerder geen verplichte ritmes. De uitvoerder gebruikt de akkoordsymbolen in de leadsheet en creëert melodieën gebaseerd op de akkoordvoortschrijding. Dit type ongemeten ritme komt vaak in jazz voor. Uitvoerders moeten creatief nadenken over manieren om melodische ideeën te vormen gebaseerd op de toonhoogtes beschikbaar in elk akkoordsymbool.