De wetenschap achter de toonhoogte-elementen die muziek creëren is een fascinerend onderwerp dat elementen van amplitude, frequentie, timbre, melodie en harmonie omvat. Elk van deze elementen vormt een specifiek aspect van toonhoogte. We denken niet vaak over deze elementen of hoe ze ons emotioneel beïnvloeden in de muziek, maar ze spelen een cruciale rol in de perceptie van hoe we muziek horen en verwerken.
Timbre is de toonkleur van de muziek. Het is wat ervoor zorgt dat een fluit als een fluit klinkt en niet als een hobo. De diverse klanken die in de muziek beschikbaar zijn, laten ons onafhankelijke stemmen met helderheid horen en bieden variatie binnen de muziek. Elke timbre creëert een unieke toonkleur die de luisteraar in staat stelt om verschillende elementen van de muziek te identificeren. Een fluit kan de melodielijn spelen terwijl de fagotten een aparte baslijn spelen. Zonder de mogelijkheid om timbres te herkennen, zouden de elementen van een compositie minder levendig en gevarieerd zijn. Een componist zou geen krachtige blazerskoor of lichte, zachte houtblazerspastoralen kunnen creëren.
Geluid manifesteert zich door trillingen die door de lucht worden gezonden. Een maat van trilling die bepaalt hoe luid of zacht de toonhoogte klinkt, is amplitude. Wanneer je een grafiek van amplitude bekijkt, zie je golflijnen die boven en onder de nullijn gaan. Een complete cyclus ziet eruit als een golf die boven en dan onder de lijn reist voordat hij terugkeert naar het midden. Hogere amplitudes produceren een harder volume, lagere amplitudes een zachter volume.
Net als amplitude zijn frequenties een cyclus van golven die langs een lijngrafiek reizen die tijd meet. Het aantal frequentiecycli per seconde correleert direct met hoe hoog of laag een toon is. Een hoge frequentie produceert een hoge toon, een lage frequentie een lagere toon. De frequentie van een toon is niet vastgelegd en is alleen gestandaardiseerd omdat de Amerikaanse overheid in 1939 Concert A standaardiseerde op 440 Hz. Concert A boven middel-C heeft sinds 2011 440 cycli per seconde. We kunnen ook zeggen dat het 440 Hz is. Hertz is gewoon een makkelijkere manier om aan te geven dat je verwijst naar het aantal cycli. Veel orkesten spelen iets onder of boven de concertstandaard van A = 440. Wat vandaag een A is, was in 1770 misschien een F.
Melodie kan worden gezien als het horizontale aspect van de muziek. De melodie is het deel van de muziek dat je kunt zingen. Het is in essentie een opeenvolging van toonhoogtes in een opeenvolgende volgorde. Muziek is een grafiek, met noten als stippen langs een tijdlijn. Het verticale aspect van de grafiek laat zien hoe hoog of laag de muziek is, terwijl de horizontale aspecten de verstreken tijd zijn. Wanneer noten op deze grafiek worden geplaatst, heeft de muzikant een manier om te identificeren welke toon te spelen, hoe hoog of laag en in welke snelheid.
Een verzameling verticale toonhoogtes die uitgelijnd zijn om akkoorden te vormen, creëert de achtergrondtextuur van de muziek. Als melodie het horizontale aspect is, dan functioneert harmonie als het verticale aspect. De meeste westerse muziek steunt zwaar op harmonie om de stemming van het stuk te bepalen. In tonale muziek zijn er verschillende soorten akkoorden die, wanneer ze in opeenvolging worden gespeeld, dramatische trekkingen in de muziek creëren zoals golven aan de kust. Dominante akkoorden trekken je naar resoluties. Hoewel de meeste mensen de namen van individuele akkoorden niet kennen, kan bijna iedereen horen wanneer een stuk bijna ten einde is of een bepaalde frase afloopt. Dit komt door de harmonische toonhoogte-elementen die samenwerken met de melodische elementen om een natuurlijke trekking in de muziek te creëren.