Nieuwe tekst schrijven op een bestaande melodie: auteursrechtenregels uitgelegd
Nieuwe teksten schrijven voor een vooraf bestaande melodie (een contrafactum) is een eeuwenoude traditie – maar legaliteit hangt volledig af van de auteursrechtsstatus.
Publiek domein: vrij te gebruiken
Als de melodie voor 1929 gepubliceerd is (VS-wet vanaf 2024), is het in het publiek domein. Voorbeelden: "Amazing Grace," "Auld Lang Syne," volksmelodieën, klassieke thema's. Je kunt nieuwe teksten schrijven, opnemen, uitvoeren en verkopen vrij – geen toestemming nodig.
Onder auteursrecht: toestemming vereist
Als de melodie nog onder auteursrecht valt (meeste post-1928 werken), moet je een licentie verkrijgen van de rechthebbende (meestal de uitgever). Dit geldt zelfs als je de tekst volledig verandert. De melodie zelf is beschermd intellectueel eigendom.
Hoe te controleren
- Identificeer de compositie (niet de opname) en de publicatiedatum.
- Zoek in de VS Copyright Office publieke registers (copyright.gov).
- Check ASCAP/BMI/SESAC-repertoires voor uitgeverscontactinfo.
- Bij twijfel: assumeren dat het beschermd is en toestemming zoeken.
Veelvoorkomende misvattingen
- "Als ik het niet verkoop, is het ok." → Vals. Publieke uitvoering/distributie vereist nog steeds licentie.
- "Parodie is fair use." → Alleen als het commentaar levert op het originele werk (Campbell v. Acuff-Rose). Puur nieuwe teksten ≠ parodie.
- "Het is maar een melodie." → Melodieën zijn auteursrechtelijk beschermd; talloze rechtszaken bewijzen dit.
Respecteer scheppers: clear de rechten of schrijf je eigen toon.