Wanneer is sonatevorm uitgevonden? Het was niet – het evolueerde.
Sonatevorm verscheen niet op een enkel moment. Het kristalliseerde tijdens de Klassieke periode (ca. 1750–1830) door praktijk, niet door proklamatie.
- Pre-Klassiek (Galant/Empfindsam): Binaire vormen met thematische contrast (C.P.E. Bach, Stamitz, vroege Haydn).
- Hoog-Klassiek (1770s–1790s): Haydn, Mozart, Beethoven codificeren Expositie–Ontwikkeling–Reprise met duidelijke toonartsverhoudingen (I → V, dan I).
- Beethoven breidt uit: Langere ontwikkelingen, verlegen toonsoorten, cyclische eenheid, vervaagde secties.
- Romantiek: Vorm wordt flexibel – Liszt (thematische transformatie), Brahms (ontwikkelende variatie), Mahler (vaste spannen).
Geen enkele uitvinder. Theoretici Heinrich Christoph Koch (1787) en A.B. Marx (1830s) systematiseren het als eersten. De vorm ontstond uit wat componisten deden, niet wat theoretici voorschreven.