| Aspect | Romantisch (ca.1820–1900) | Modern (ca.1890–heden) |
|---|---|---|
| Vorm/Structuur | Uitgebreide traditionele vormen (sonate, symfonie); programmatisch; los, expressief | Gefragmenteerd, experimenteel, atonaal, aleatorisch, open vorm, multimedia |
| Harmonie/Tonaliteit | Chromaticisme, uitgebreide akkoorden, ver modulaties – maar tonale centrum behouden | Atonaliteit, polytonaliteit, serialisme, spectralisme, ruis, niet-Westerse schalen |
| Melodie | Lang, lyrisch, wijd, liedachtig | Gefragmenteerd, hoekig, grote intervallen, Sprechstimme, afwezigheid van melodie |
| Ritme/Maat | Rubato, flexibel, regelmatige maten met expressieve rek | Complexe maten, polymeters, irrationele ritmen, metrische modulatie, pulseloos |
| Orchestratie | Groot orkest, rijke kleuren, nieuwe instrumenten (bas, saxofoon, harp) | Uitgebreide technieken, elektronica, found objects, niet-traditionele ensembles |
| Expressie | Subjectieve emotie, natuur, nationalisme, het erhabere, narratief | Abstractie, intellectualisme, anti-expressie, politiek, conceptueel |
| Technologie | Verbeterde instrumenten, concertzalen | Opname, synthese, computermuziek, AI, ruimtelijk audio |
| Sleutelfiguren | Beethoven (laat), Schubert, Chopin, Liszt, Wagner, Brahms, Tchaikovsky, Mahler | Debussy, Schoenberg, Stravinsky, Bartók, Cage, Stockhausen, Reich, Adams |
Romanticisme rekent traditie; Modernisme breekt het. Beiden weerspiegelen de filosofie van hun tijd.