Vanaf de late middeleeuwen tot de 19e eeuw bestonden ballades voornamelijk als een type gesloten gedichtvorm. Vandaag de dag wordt de moderne ballad voornamelijk herkend als een romantisch of narratief lied. Naast een langzame tempo, neigen muzikale ballades ertoe een gericht onderwerp te hebben en roepen meestal sentimentaalheid op.
Ballades zijn doorgaans ingesteld op een langzaam tempo. In muziek dicteren beats per minuut het tempo van een nummer - hoe hoger de BPM, hoe sneller het tempo. Langzame ballades zijn meestal rond 52 BPM, snellere ballades dichterbij 62 BPM. Normaal getempo ballades vallen meestal in het midden op 55 BPM.
Het onderwerp van een ballad is doorgaans romantisch of narratief van aard. Gerichte liriek gaat meestal samen met muzikale progressie tijdens de eerste ballad-couplets. Ballad-onderwerpen richten zich doorgaans op liefde, nostalgische gebeurtenissen of diepe herinneringen. Daarnaast neigen ballad-teksten ertoe te focussen op het universele - ervaringen of gevoelens waar bijna iedereen zich in het gewone leven in kan herkennen.
Ballades zijn nummers vol sentiment. Ze zijn doorgaans langzaam in tempo en bouwen op naar een luid en emotioneel meezing-crescendo. Ballad-refreinen worden vaak ondersteund door drums, piano, elektrische gitaar-riffs en koorstemmen. Balladmuziek staat ook bekend als sentimentale muziek, muziek die ontworpen is om impact te hebben op de emoties van luisteraars.
De ballad is prevalent in bijna alle muziekgenres, inclusief rock, pop, soul, country en zelfs heavy metal. Populaire voorbeelden zijn Ray Charles' 'I Can't Stop Loving You' (1962), Simon and Garfunkel's 'Bridge Over Troubled Water' (1970), John Lennon's 'Imagine' (1971), Foreigner's 'I Want to Know What Love Is' (1984), Eric Clapton's 'Tears in Heaven' (1992), Whitney Houston's 'I Will Always Love You' (1992) en Elton John's 'Candle in the Wind' (1997).