Bluesmuziek, ontstaan als onderdeel van het Afrikaans-Amerikaanse erfgoed in de Zuiden, combineert Afrikaanse muziektradities met westerse instrumenten. Deze hybride stijl heeft altijd een eigen gevoel gehad, gebouwd op verschillende cruciale muzikale elementen. Deze elementen werken al meer dan een eeuw samen om de blues een klank te geven die anders is dan elk ander muziekgenre.
In bluesmuziek worden drums niet alleen gebruikt om de tijd te houden, maar ook om een gevoel van spanning in een nummer te creëren. Dit wordt bereikt door de nadruk te leggen op de backbeat, of de "off-beat". Een veelvoorkomende bluesritme die deze benadrukte backbeat gebruikt, is een "shuffle beat". Deze shuffle beat werkt door een "pre"-beat voor elke beat in een viertel te gebruiken.
De lyrische vorm van de blues begon met een enkele regel die drie keer herhaald werd. In de loop van de tijd evolueerde dit naar de standaardvorm van een enkele regel die één keer herhaald wordt, gevolgd door een andere enkele regel. Met wortels in vertelcultuur, bieden de teksten in bluesmuziek vaak een verhaallijn. De lyrische thema's gaan vaak over ellende en onrecht. Onderwerpen als mislukte relaties, armoede, verslaving, geweld en politieke onenigheid zijn heel veelvoorkomend.
Net als de drums, werken de andere instrumenten in de blues samen om spanning te creëren, gevolgd door ontspanning. Gitaar, harmonica en piano zijn enkele van de andere primaire instrumenten in dit genre. De gitaar speelt meestal samen met de vocals de "calling" of leidende rol, terwijl een instrument als de harmonica de "response" geeft. Soms wordt de harmonica in de leidende rol gebruikt.
Bluesnummers hebben meestal een 12-maatstructuur, verdeeld in drie segmenten van vier maten. Een 12-maatstructuur bestaat doorgaans uit drie akkoorden, wier hoofnoten gebaseerd zijn op de eerste, vierde en vijfde noot van een achtnootschaal. Bluesmuziek maakt ook gebruik van iets afgeplatte noten, ook wel "blue notes" genoemd. Bluesnummers worden meestal gespeeld in een 4/4-maatsoort, met vier tellen per maat en elk kwartnoot gelijk aan één telling.