Levendig, oproepend, gepassioneerd en kleurrijk – dit zijn bijvoeglijke naamwoorden die vaak gebruikt worden om de muziek van Spanje te beschrijven. Spaans muziek is geïnfuseerd met ritme door de grote invloed van dans; de regio Catalonië alleen is de bron van meer dan 200 traditionele dansen. Ook Spanje's geografische positie en geschiedenis betekenen dat zijn cultuur muzikale tradities heeft geabsorbeerd van Arabische, Zigeuner, Joodse, Afrikaanse en Griekse bevolkingsgroepen. In de 20e eeuw hebben flamencomuzikanten hun kunst vernieuwd met jazz en rockelementen, maar hun Spaanse wortels behouden.
In 1674 publiceerde Gaspar Sanz zijn "Instrucción," een compilatie van populaire dansen geschreven voor gitaar. Vanaf de 17e eeuw werd de gitaar Spanje's belangrijkste volksinstrument. In 1939 debuteerde componist Juan Rodrigo zijn gitaarconcert "Concierto de Aranjuez," wat de status van de gitaar als klassiek instrument verhief. Spanje heeft grote klassieke gitaaristen voortgebracht zoals Andres Segovia en bekende flamencogitaaristen als Paco de Lucia en Rafael Rigueni.
Spanje's volksmuziek en dans lidden onder het regime van dictator Francisco Franco, die alle regionale muziek en dans verbond in zijn poging een nationale identiteit te smeden. Na zijn dood in 1975 ervaarde Spanje een grote heropleving in traditionele muziek en dans. De jota is oorspronkelijk uit Aragon, in het noorden van Spanje, maar is populair door het hele land. Koppels dansen met hun handen boven hun hoofd, klikkende kastagnetten. De muniera, of Molenaarsdans, is uit Galicië en Asturië in het noordwesten van Spanje en wordt begeleid door dozijnpijpen. Spanje's bekendste dans is echter de flamenco (uit de Andalusische regio). De flamenco wordt gekenmerkt door haar hielkloppen en gracieuze hand- en lichaamsbewegingen.
Een belangrijk element van Spaans muziek is improvisatie, muziek creëren op het moment. Zoals Annemarie Schuessler wijst uit, was componist Enrique Granados een uitstekende improvisator en publiceerde zijn werken maar terughoudend in een definitieve vorm. Bij de uitvoering van flamencomuziek zijn zowel zanger als gitaarist vrij om zinnen of falsetas (korte variaties) te improviseren naarmate ze reageren op de stemming van het stuk. Flamencoartiesten interacteren ook met hun publiek, die in de handen klapt en aanmoedigingswoorden roept tijdens de voorstelling.
Spaanse klassieke muziek onderging een periode van nationalisme in de late 19e en vroege 20e eeuw. Componisten kampvoerden voor de regionale volksmuziek en dansen van Spanje, zoals de jota, fandango, habanera en seguidilla, en gebruikten deze melodieën en ritmen als inspiratie. "Iberia," wiens naam verwijst naar het schiereiland dat Spanje en Portugal bevat, is een suite pianostukken van Isaac Albeniz. Het werk is opvallend om zijn gebruik van Spaanse dansritmen. Componisten gebruikten ook andere Spaanse kunstvormen als inspiratie. Granados baseerde zijn pianosuite "Goyescas" op de schilderijen van Francisco Goya.
De zarzuela is een operavorm die uniek is voor Spanje. Het is een mengeling van opera en theater, met zowel zang als gesproken dialoog, vaak met een komisch thema. Een van de eerste voorbeelden verscheen in de 17e eeuw met Pedro Calderon's "El Golfo de las Sirenas" (1657). De populariteit daalde in de 18e eeuw, toen het gedwongen werd te concurreren met Italiaanse opera. De zarzuela beleefde echter een heropleving in de 19e eeuw en is vandaag de dag populair door heel Spanje.