Het structurele verschil komt neer op één ontbrekende deel: de dansachtige derde deel (Menuet of Scherzo) die standaard is in een symfonie maar afwezig in een concerto.
Symfonie (4 delen):
Concerto (3 delen):
Het concerto centraalt op solist-orkest dialoog en virtuoze vertoning. Het dansdeel in een symfonie biedt contrast, lichtheid en structurele symmetrie. In een concerto behoudt het weglaten ervan dramatische focus op de verhalende boog van de solist over drie substantiële, met elkaar verbonden delen – elk ontworpen om de techniek, expressiviteit en wisselwerking van de solist met het ensemble te tonen.
Historisch zag de driedelige concertovorm (snel-langzaam-snel) zijn vorm in de Barok (Vivaldi, Bach) en Klassiek (Mozart, Beethoven), terwijl de vierdelige symfonie evolueerde uit de Italiaanse ouvertuur + danssuite-traditie.