'Modern theater' is geen stijl – het is een betwiste, evoluerende conversatie die begin 19e eeuw startte en nooit stopte. Wat de wilde diverse stromingen verenigt is een gedeelde afwijzing: van 19e-eeuwse theaterconventies – welgemaakte stukken, declamatoire acteer, geschilderd decor, morele zekerheid.
Ibsen's A Doll's House (1879): het 'welgemaakte stuk' van binnenuit ontmanteld. Domestiek detail als onthulling. Het toneel wordt een kamer met de vierde muur verwijderd.
Zola's wetenschappelijke determinisme toegepast op toneel: erfelijkheid + omgeving = lot. Gorky's The Lower Depths. Geen verlossing – alleen conditie.
Maeterlinck, Yeats: de zichtbare wereld als oppervlak. Waarheid leeft in suggestie, sfeer, het onuitgesproken. Anti-realistisch door ontwerp.
Kafka, vroege Brecht, Toller: externe wereld vervormd om innerlijke toestanden te spiegelen. Gekartelde decor, staccato spraak, archetypische personages. De schreeuw zichtbaar gemaakt.
Beckett, Ionesco, Genet: zinloosheid als onderwerp. Taal faalt. Actie cirkelt. Waiting for Godot – niets gebeurt, tweemaal.
Fragmentatie, intertextualiteit, meta-theatraliteit, locatiespecifiek werk, devised theater, digitale integratie. Het publiek als medecreators. Geschiedenis als collage.
Modern theater weigert canonisatie. Zodra een stroom samenkristalliseert, breken kunstenaars het. De enige constant is de vraag: wat kan theater nu wat het eerder niet kon?