„Pyramus and Thisbe” in A Midsummer Night's Dream: hoe slecht theater goed theater onthult
De mechanicals' uitvoering van „The Most Lamentable Comedy and Most Cruel Death of Pyramus and Thisbe” in Act V, Scène 1 van A Midsummer Night's Dream is Shakespeare's meest uitgebreide meta-theatrale grap – een stuk-in-stuk dat amateurtheater parodiet terwijl het heimelijk de thema's van de hoofplot spiegelt.
De bronmythe
Het verhaal komt uit Ovidius' Metamorphoses (IV.55–166): Babylonische liefhebbers gescheiden door een muur, communicerend door een scheur, afspraak bij een moerbeibes, en stervende door dubbele zelfmoord. Shakespeare's publiek kende het verhaal goed, wat de mechanicals' slachting ervan nog grappiger maakt.
De cast van „Rude Mechanicals”
- Bottom (wever) → Pyramus
- Flute (balgmaker) → Thisbe
- Snout (ikmaker) → Muur
- Snug (timmerman) → Leeuw
- Starveling (kleermaker) → Maanlicht
- Quince (timmerman) → Prolog
De komedie van onbehendigheid
- Prolog: Quince citeert leestekens als woorden – „punt,” „komma.”
- Muur: Snout houdt vingers op om een letterlijk „gat” te maken voor de liefhebbers om door te spreken.
- Leeuw: Snug brult zacht, breekt dan karakter om uit te leggen dat hij geen echte leeuw is.
- Maanlicht: Starveling treedt binnen met een lantaarn, een struik en een hond.
- Doden: Bottom sterft met uitgebreide melodramatiek; Flute steekt zich met een „zwaard” dat duidelijk een pijp is.
- Moerbeibes: Het „bloed” dat de bessen paars maakt wordt uitgelegd door Quince in plaats van getoond.
Dramaturgische functies: meer dan parodie
- Parodie: Spot met slecht acteren, amateurtheaterconventies, tragische overdaad.
- Spiegel: Weerspiegelt hoofplot – verboden liefde, miscommunicatie, dood.
- Contrast: De liefhebbers' oprechte passie vs. de mechanicals' oprechte onbehendigheid.
- Klascommentaar: Ambachtslieden die aspireren tot aristocratische kunstvormen.
- Meta-theater: Het stuk commentarieert op stukmaken zelf.
Reacties van publiek op toneel
Theseus: „This very palpable gross play / Well shadowed the substantial blot.” Hippolyta: „This is the silliest stuff that ever I heard.” De liefhebbers spotten ongenadig. Hun reacties modelleren de gesofisticeerde kijker – zelfs als de mechanicals' oprechtigheid een vreemde sympathie wint.
Slecht theater, suggereert Shakespeare, kan het vak van goed theater verlichten door te tonen wat er gebeurt als elke conventie misbegrepen wordt.