Karakterverschillen:
* Willy Wonka: In het boek is Wonka excentriek maar uiteindelijk vriendelijk, met een mysterieus verleden. Burtons Wonka is meer manisch en theatraal, waarbij een traumatische jeugd wordt gesuggereerd.
* De kinderen: De kinderen in het boek zijn over het algemeen minder extreem dan hun tegenhangers in de film. Augustus Gloop is veel vraatzuchtiger en hebzuchtiger in de film, terwijl de obsessie van Violet Beauregarde met kauwgom als dramatischer wordt afgeschilderd.
* Opa Joe: In het boek is opa Joe fysiek sterk en helpt hij Charlie door de fabriek. In de film is hij bedlegerig en passiever, afhankelijk van Charlie voor steun.
Plotverschillen:
* Wonka's verleden: Het boek verwijst alleen naar Wonka's verleden, terwijl de film dieper ingaat op zijn traumatische jeugd en zijn motivaties voor het opzetten van de chocoladefabriek.
* De Oompa Loompa's: De film portretteert de Oompa Loompas als meer overdreven en komisch, met een grotere nadruk op hun fysieke verschijning en muzikale talenten.
* Het einde: Het boek heeft een dubbelzinniger einde, waardoor de lezer kan speculeren over Wonka's toekomst. De film zorgt voor een definitiever einde, waarbij Wonka er uiteindelijk voor kiest om de fabriek in Charlie's handen te verlaten.
Thema's:
* Het belang van familie: Het boek richt zich meer op de hechte band tussen Charlie en zijn familie. De film onderzoekt thema's als eenzaamheid en isolatie, vooral in relatie tot Wonka.
* De kracht van verbeelding: Beide versies onderzoeken de kracht van de verbeelding, maar het boek benadrukt de vreugde en verwondering van de chocoladefabriek, terwijl de film meer donkere en surrealistische elementen bevat.
Algehele toon:
* Boek: Het boek heeft een meer grillige en luchtige toon.
* Film: De film is donkerder, visueel aantrekkelijker en openlijker komisch.
Uiteindelijk neemt de verfilming van "Charlie and the Chocolate Factory" vrijheden met het bronmateriaal om een unieke en visueel verbluffende film te creëren. Hoewel het enkele van de kernelementen van het boek behoudt, introduceert het ook nieuwe thema's, karakters en plotpunten, waardoor het een aparte entiteit wordt met een eigen identiteit.