Mercutio is instrumentaal in het escaleren van het conflict en het benadrukken van de tragische gebreken van de hoofpersonages. Zijn impulsieve dood katalyseert Romeo's verbanning. Echter, men kan argumenteren dat hij niet absoluut essentieel is voor de centrale romantische plot; de kern van de tragedie zou zich nog steeds afspelen zonder hem, hoewel zijn aanwezigheid de thema's van lot en overhaaste actie verdiept.