Juan Pérez Jolote is een ondeugende en luie jongeman. Hij staat bekend om zijn streken en zijn afkeer van werken. Zijn naam, "Jolote", is een denigrerende term voor iemand die dwaas en onverantwoordelijk is.
Hij ontmoet een magisch wezen. Dit kan een heks, een fee, een pratend dier of een ander bovennatuurlijk wezen zijn. Het wezen biedt Juan een soort magisch object of kracht aan in ruil voor een taak. Deze taak is vaak erg moeilijk of gevaarlijk, maar Juan gaat akkoord uit hebzucht of een verlangen om indruk te maken.
Juan komt zijn afspraken niet na. Hij laat de taak in de steek, speelt vals, of slaagt er op een andere manier niet in de taak uit te voeren zoals afgesproken. Als gevolg hiervan ondervindt hij de gevolgen.
De gevolgen kunnen variëren. Hij zou gestraft kunnen worden met ziekte, armoede of zelfs de dood. Andere versies laten zien dat hij een kluizenaar, een monster of een eeuwige dwaas wordt.
Er zijn vaak morele lessen ingebed in het verhaal. Deze lessen kunnen het volgende omvatten:
* Eerlijkheid en integriteit zijn essentieel.
* Luiheid en egoïsme leiden tot ongeluk.
* Je mag nooit deals sluiten met bovennatuurlijke wezens.
Het verhaal is bedoeld om te entertainen en te onderwijzen. De specifieke details en morele lessen kunnen variëren van vertellen tot vertellen, maar het kernthema van een luie en onverantwoordelijke jongeman die de gevolgen van zijn daden onder ogen ziet, blijft consistent.
Opmerking: Het is belangrijk om te onthouden dat "Juan Pérez Jolote" een volksverhaal is. Het is een verhaal dat van generatie op generatie wordt doorgegeven, en de specifieke elementen ervan kunnen veranderen afhankelijk van de regio, de verteller en de tijdsperiode.