Kenmerkend voor musicaltheater is een spektakel van muziek, dans en dialoog. Van Londen's West End tot Broadway, zijn populaire musicals doorgaans grootschalige publiekstrekkers die het genre hoogst commercieel maken. Grote producties in handen van bekende musicalproducenten zoals Stephen Sondheim en Andrew Lloyd Webber kunnen jaren lopen.
Musicaltheaterproducties bevatten meestal een partituur, liedjes met teksten die de plot vooruitdrijven, en instrumentale tussenspelen. De muziek en liedjes versterken de dramatische spanning binnen de plot. De emoties of plannen van personages worden uitgedrukt door liedjes alsook monologen. Sommige omvatten een "koor" van personages als functioneel apparaat. De koornummers laten meer personages tegelijkertijd een emotie of standpunt uiten.
Dansroutines zijn een integraal aspect van musicaltheater. Gechoreografeerde dans of beweging voegt een fysieke ritme toe om de muzikale partituur te伴奏. Een grootschalig dansnummer of twee kan een deel van het vertellen op een actieve, visuele manier.
In tegenstelling tot een stuk, is de dialoog in muziektheater meestal kort en functioneel. Het drijft de hoofdnarratief vooruit, maar tot de finale act ligt de nadruk van de show op de liedjes. De plots van oudere "boek" musicals handelden doorgaans over liefde en romantiek. In de jaren 80 en 90 begonnen musicals ook te gaan over actuele kwesties zoals sociale, politieke, rebellie, ongelijkheid, groepsdruk en misdaad. Enkele grote hits na 2000, zoals "Wicked", "Legally Blonde" en "Little House on the Prairie" waren gebaseerd op boeken, films of tv-series.
Na 2000 moesten top-Broadway en West End musicals elkaar meestal overtreffen met spectaculaire high-tech decors en verlichting. Deels was dit door hydrauliek die automatisch verschillende podiumniveaus kan creëren, onverwachte effecten en snelle decorveranderingen mogelijk maakt. Dit leidde tot verhoogde kosten. Volgens een 2010 "New York Times"-verhaal, kostte de 2011 musical "Spider-Man" meer dan $60 miljoen, en dat was voordat het een reeks kostelijke problemen in previews ervoerde. Ter vergelijking, "Phantom of the Opera" kostte $8 miljoen in 1988, en "Shrek: The Musical" $25 miljoen in 2008. Op andere niveaus zetten theaterproducenten met bescheiden budgetten musicals in scène met basisdecor en niet-geautomatiseerde apparatuur. Daarom is het, zelfs per 2011, veel waarschijnlijker die bedrijven oudere boekmusicals als "Oklahoma!" te zien dan de tech-zware shows.