De technologie en technieken die in theaterverlichting worden gebruikt, zijn uiteenlopend. Verlichtingsontwerp is een cruciale element van theaterproducties, omdat het sfeer kan creëren, een scenawissel kan signaleren, een belangrijk moment kan benadrukken en een specifiek personage in het zonnetje kan zetten.
Het ontwerp van theaterverlichting heeft zijn wortels in de openluchttheaters van de oude Grieken. Zonder elektriciteit voor toneleffecten gebruikten theaterontwerpers de stand van de zon om het tijdstip van een productie te bepalen. Door de geschiedenis van het vroege theater heen combineerde verlichting voor het toneel natuurlijke en kunstmatige bronnen, zoals kaarsen, gas, olielampen, lantaarns, fakels, kalkverlichting en elektrische booglampen.
Volgens Stanley McCandless' tekst uit 1933, "Doelstellingen van toneelverlichting", zijn de centrale doelen die door theatrale verlichting bereikt worden: sfeer of atmosfeer, zichtbaarheid, compositie en naturalisme. Een verlichtingsontwerper combineert deze elementen op verschillende momenten in een productie. Een drama kan meer natuurlijk verlichting vereisen dan eenミュージカル-spectakel, terwijl zichtbaarheid essentieel is in intieme scènes tussen enkele personages.
Het sleutelkenmerk van effectieve theaterverlichting is de kracht om beelden te gebruiken om bepaalde emoties bij het publiek op te roepen. Een verlichtingsontwerper gebruikt de instrumenten intensiteit, kleur, vorm, beweging en richting om effect te creëren. Heldere lichten kunnen de stemming versterken, terwijl kleurgelaten op lampen schmeichelender voor de huidskleur kunnen zijn en helpen schaduwen op het gezicht te verminderen. Lichters kunnen de actie leiden, gecentreerd blijven op een scène of de acteurs volgen. De fysische mogelijkheden van licht (breking, reflectie en absorptie) helpen een ontwerper bij beslissingen over verlichtingsopties.
Elke theaterproductie heeft zijn unieke verlichtingsontwerp, bepaald door de behoeften van de toneelschrijver, acteurs, regisseur, producent en verlichtingsontwerper, evenals de beperkingen en mogelijkheden van de zaal. Typische strategieën die verlichtingsontwerpers hanteren, zijn de enkele bron, puntbron en multi-bron methodes, die het aantal en de locatie van lampen bepalen. Overwegingen voor theaterverlichting zijn ook achtergrondverlichting, areaverlichting, en de technieken van tonen en mengen, die overgangen tussen scènes kunnen ondersteunen.
Jody Briggs is de auteur van de "Encyclopedie van toneelverlichting". Dit naslagwerk bevat meer dan 1.500 artikelen over theaterverlichting, gericht op verlichtingsapparatuur, technieken, concepten, het ontwerpproces voor het toneel, beginselen van elektriciteit, eigenschappen van licht en informatie over het bedienen van een lichtpult. Illustraties en foto's vullen deze praktische gids tot de technische kant van het theater aan.