Een monoloog is een lange toespraak door een personage die je meestal hoort in toneelstukken; je kunt er ook eentje in een speelfilm horen. In een theater is het personage dat de monoloog uitvoert meestal de enige die op het podium verschijnt. In speelfilms kunnen andere personages op de achtergrond verschijnen, maar spreken ze niet tot de monoloog afgelopen is. Toneelschrijvers en scenarioauteurs gebruiken monologen om de diepe emoties en gevoelens van hun personages te onthullen. Wanneer acteurs ze goed uitvoeren, kunnen monologen hoogtepunten van een stuk of film worden. Om een effectieve monoloog te schrijven, moet je het structureren als een klein, zelfstandig deel van het grotere stuk.
Schrijf een korte beschrijving van wat het personage dat de monoloog uitvoert wil, adviseren instructeurs van Sunny Hills Drama. Dit drijft de woorden die het personage in de monoloog kiest. Bijvoorbeeld, als je personage een donker geheim wil bekennen, kun je zijn monoloog langzaam opbouwen naar de grote onthulling.
Beschrijf de locatie waar het personage zich bevindt. Acteurs leveren monologen vaak op plekken die leuke of donkere herinneringen in het personage oproepen. Bijvoorbeeld, een koude kamer kan herinneringen oproepen aan een vreselijke jeugd vol honger en ellende.
Noem het conflict dat het personage weerhoudt zijn doel te bereiken. Het conflict kan intern of extern zijn. Bijvoorbeeld, een persoon die wil bekennen kan zo geplagd worden door schuld dat de bekentenis een leugen wordt. Of hij kan de reactie van de persoon aan wie hij de bekentenis aflegt, vrezen.
Beschrijf het beoogde publiek, adviseert Michael D. Sepesy van The Intentional Theatre. Publiek, in deze zin, betekent de persoon of mensen binnen het stuk of film aan wie de personage de monoloog richt. Hoewel het publiek vaak niet zichtbaar is tijdens een monoloog, heeft de luisteraar een diepgaand effect op het schrijven en de uitvoering van de monoloog. Als het personage spreekt tegen iemand die hij haat, zullen zijn woorden anders zijn dan als het publiek iemand is die hij liefheeft en niet wil kwetsen.
Creëer een onvergetelijke afsluiting, adviseert Richard Toscan van Virginia Commonwealth University. Dit kan een climax of "curtain line" zijn die iets onopgelost laat en het publiek nieuwsgierig maakt wat er als volgt gebeurt, aldus Toscan. Een monoloog moet opbouwen naar een conclusie die ofwel soepel overgaat in de volgende scène of de akt sluit.