Een monologiegedicht presenteert een enkele spreker die zich richt tot een geïmpliceerde luisteraar – een afwezige geliefde, een god, de lezer, of het zelf. Het onderwerp is onbeperkt: persoonlijke bekentenis, politieke aanklacht, filosofische meditatie, verhalend anekdote. De toon is doorgaans conversationeel, wat een illusie van intimiteit creëert. De spreker kan onthullen, verbergen, performen, of ontrafelen. De kracht van de vorm ligt in de spanning tussen de enkele stem en de stille ruimte die hij vult.