Hoewel niet expliciet vermeld, heeft J.R.R. Tolkien zelf erkende dat Gandalfs karakter geïnspireerd was door de filosoof Plato.
Dit is waarom:
* Gandalfs rol als leraar: Gandalf fungeert als mentor en gids voor Frodo en de andere hobbits en deelt wijsheid en kennis. Dit weerspiegelt Plato's concept van de filosoof-koning, die wijsheid en kennis gebruikt om het volk te leiden.
* Gandalfs focus op idealen en waarheid: Gandalf is een groot voorstander van gerechtigheid en goedheid en vecht tegen de krachten van duisternis en corruptie. Dit komt overeen met Plato's nadruk op het bereiken van een goed leven, geleid door rede en deugd.
* Gandalfs verbinding met de onzichtbare wereld: Gandalfs kennis van de onzichtbare wereld, zijn vermogen om magie toe te passen en zijn communicatie met wezens buiten het sterfelijke rijk weerspiegelen Plato's ideeën over de Vormen, een rijk van eeuwige, perfecte en onveranderlijke concepten die buiten de fysieke wereld bestaan.
Hoewel het werk van Tolkien een complexe en genuanceerde fantasiewereld is, is het duidelijk dat hij gebruik maakte van filosofische invloeden, waaronder Plato, om het karakter van Gandalf vorm te geven.