Kostuumontwerp voor theater of film vereist creativiteit en een praktische aanpak; je moet werken binnen een budget en een deadline om kleding te vinden en aan te passen die een reeks personages vertegenwoordigt en past bij de bijbehorende acteurs. Kostuums kunnen de toon van een productie bepalen, de tijdperk aanduiden en veel dingen over de personages onthullen.
Kostuums beïnvloeden sterk hoe het publiek een film of toneelstuk ervaart. Het is daarom essentieel dat kostuums de toon van de productie weerspiegelen. Een serieuze of donkere productie hoort niet met felgekleurde kostuums te werken, tenzij ze een specifiek doel dienen. Een humoristische productie kan juist geëxaggerde kostuums gebruiken om de lichtheid en grappigheid van het plot te benadrukken.
Kostuums helpen het tijdperk van de productie te definiëren. Kijkers proberen personages en plot vaak in een historisch perspectief te plaatsen. Als de kostuums niet passen bij die tijd, ontstaat verwarring bij het publiek.
Het visueel karakteriseren van acteurs is een cruciaal doel voor de kostuumontwerper. Details aan kostuums helpen kijkers begrijpen wie een personage is. Een kostuum kan tonen of iemand rijk of arm is, conservatief of een vrijgeest.
Kostuums kunnen ook relaties tussen groepen personages creëren. Bij een bende, familie of vriendengroep kun je de leden vergelijkbaar kleden, zodat het publiek direct de verbinding ziet. Je kunt dezelfde kleuren of toonwaarden kiezen (warm of koud), of vergelijkbare kledingstukken in verschillende kleuren.
Naast toon en karakter moet je kostuumkeuzes baseren op het type en de hoeveelheid beweging die elk personage per scène moet maken. Als een personage moet dansen, moet het kostuum de dansbewegingen benadrukken. Maak kostuums zo comfortabel mogelijk, zodat acteurs zich kunnen richten op hun tekst en personage in plaats van op wat ze dragen.
Kostuums helpen een productie samen te houden en consistentie te creëren. Ze moeten in ontwerp en stemming overeenstemmen, zodat de productie eenheid en goed geplandheid uitstraalt.