De transformatie van theatercollaborateur tot maatschappijkriticus vond voornamelijk plaats tijdens de 18e eeuw, gedreven door twee grote krachten:
Nadruk op rede, individualisme en maatschappijkritiek verheffen toneelschrijvers van puur entertainers tot morele filosofen. Schrijvers als Voltaire en Lessing gebruikten drama om traditie te bekritiseren, autoriteit in vraag te stellen en politiek te debatteren. Het toneel werd een forum voor ideeën.
Naarmate theaters winstgedreven werden, verloren toneelschrijvers artistieke controle aan actor-managers en publiekssmaak. Deze marginalisering dreef velen in de rol van geïsoleerde waarnemers – schrijvend vanuit de rand in plaats van het centrum van productie.
Rond de late 1700s werd de toneelschrijver steeds meer gezien als een solitaire genie en maatschappelijke geweten – een shift bevestigd door de Romantiek in de vroege 19e eeuw. De collaboratieve ambachtsman werd de visionaire criticus.