Richard Wagner en Christoph Willibald Gluck zijn de twee composers die het meest krachtig de opera envisioneerden als een Gesamtkunstwerk – een "totaalkunstwerk" waar muziek, libretto, staging, ontwerp en drama smelten tot een enkele, onverdeelde expressieve entiteit. Geen element domineert; alle dienen het dramatische geheel.
Gluck's "hervormingsopera's" (Orfeo ed Euridice, Alceste) strippen vocale uitsmijterij af voor dramatische waarheid. Wagner ging verder: hij schreef zijn eigen libretto's, ontwierp leitmotivische muzikale architectuur, en bouwde Bayreuth – een theater gewijd aan zijn visie van naadloze synthese. Hun nalatigheid vormt elk operahuis dat meer nastreeft dan een concert in kostuum.