Het woord opera komt van het Italiaanse opera (betekenis "werk", "compositie" of "arbeid"), dat direct afstamt van het Latijnse opus (genitief operis) – "werk", "arbeid", "inspanning" of "prestatie".
De Italiaanse term betekende oorspronkelijk "werk" in de algemene zin (zoals in opera omnia – "complete werken"). Rond de late 16e eeuw aanduidde opera in musica ("werk in muziek") de nieuwe Florentijnse kunstvorm die drama, muziek en opvoering combineerde. De frase verkorte tot simpelweg opera, wat in de 17e eeuw het Engels binnendrong.
Dus is opera etymologisch een "werk" – een gemaakt ding, een arbeid, een prestatie. Dezelfde wortel geeft ons opereren, operatie, operos (arbeidzaam), en opus zelf (een creatief werk, vooral muzikaal).