Gaston Leroux' roman (en de adaptaties) biedt substantiële intellectuele waarde door:
De complexe relatie tussen het Fantoom en Christine Daaé onderzoekt de spanning tussen oprechte liefde en destructieve obsessie, wat de grenzen van liefde in vraag stelt.
Het genie van het Fantoom als muzikant gecontrasteerd met zijn monstrueuze drijft de blijvende vraag op: kan kunst gescheiden worden van de kunstenaar? Kan een grote schepper een goed mens zijn?
De roman biedt een levendig portret van de 19e-eeuwse Parijse operacultuur—architectuur, kostuums, theaterleven—wat het een waardevol cultureel artefact maakt.
Leroux' proza, karaktermontage en gelaagde verhalen belonen nauwkeurig lezen en analyse, wat de status bevestigt als klassieker van de Gotische literatuur.
Het werk blijft academisch onderzoek en artistieke herinterpretaties wereldwijd inspireren.