Beethovens enigste opera had een moeilijke geboorte — en een naamverandering die de reis van de heldin onthult.
De 1805 première in Wiens Theater an der Wien droeg de titel Leonore, oder die eheliche Liebe ("Leonore, of Echteliefde"). Het flopte. Beethoven herschreef zwaar — nummers knippend, acten herstructurerend — en de 1806 versie behield de Leonore titel.
Pas bij de 1814 definitieve herziening (met libretto door Georg Friedrich Treitschke) werd de opera Fidelio.
Waarom de verandering? "Fidelio" is de mannelijke verkleeding die Leonore aanneemt om de gevangenis te infiltreren waar haar man Florestan vastzit. De titelshift herframeert de opera: niet alleen een verhaal van echteliefde, maar van actieve redding — een vrouw die de agent van bevrijding wordt.
Beide versies bestaan vandaag nog (de 1805/06 "Leonore" wordt gelegentlich uitgevoerd), maar Fidelio is het definitieve meesterwerk. De naamverandering? Het is de heldin die uit de vleugels stapte en de lead nam.