Hoewel de termen kunstrestauratie en conservatie vaak door elkaar worden gebruikt, gaan het om twee fundelijk verschillende vakgebieden met elk een eigen doel. Conservatie richt zich op het voorkomen van schade en het bewaren van kunstwerken voor de toekomst. Restauratie daarentegen beoogt een werk na schade of slijtage terug te brengen naar de oorspronkelijke toestand of uitstraling.
Kunstconservatoren bezitten doorgaans ten minste een masterdiploma in kunstconservatie. Hun academische opleiding omvat kunstgeschiedenis, wetenschappelijke analyse en de historische context van voorwerpen. De moderne kunstrestauratie ontstaat na de Tweede Wereldoorlog, maar restauratie als praktijk is zo oud als de kunst zelf. Vroeger was een restaurator vaak een ausgebild kunstschilder, meestal leerling bij een meester.
Conservatoren streven ernaar cultureel erfgoed te behouden voor toekomstige generaties. Ze onderzoeken, documenteren, behandelen en voorkomen schade aan kunstwerken op basis van wetenschappelijk onderzoek. Musea conserveren kunst zodat deze toegankelijk blijft. Het grondig begrijpen van de materialen van een werk is essentieel voor duurzaam beheer. Restauratie richt zich op het herstellen van de oorspronkelijke staat, soms door elementen toe te voegen die er oorspronkelijk niet in zaten, maar erop lijken. Restauratoren proberen ingrepen zo veel mogelijk reversibel te maken, hoewel dit in de praktijk verschilt per vakman.
Conservatie omvat zowel preventieve zorg als reparaties. Preventieve conservatie houdt in: routinematige inspectie en onderhoud, opstelling in een gecontroleerd klimaat, continue opleiding over schadepreventie, correct hanteren en transport van objecten, en documentatie voor verzekeringen, collectiebeheer en noodgevallenplannen. Restauratie richt zich meestal op één specifiek probleem of een beperkte set problemen. Een restaurator kan bijvoorbeeld een scheur in een doek onder de microscoop bestuderen en vervolgens de uiteinden herstellen door een stuk doek aan de achterkant te plakken of de doekvezels weer samen te vlechten. Ook het strak trekken van uitgezette delen van de doekstructuur door vochtigheid valt onder restauratie.
Kunsthistorici discussiëren nog steeds over de mate waarin restauratie toegankelijk is. Men moet afwegen of het strikt volgen van de oorspronkelijke intentie van de kunstenaar belangrijker is dan het behoud of de restauratie van het object zelf, en hoe men omgaat met natuurlijke materiaalafbraak. Bronsoppervlakken bijvoorbeeld oxideren tot patina, een groenachtige laag. Sommige historici argumenteren dat het verwijderen van patina deel van het werk zelf wegnemt. Restauratoren lopen ook het risico om oorspronkelijke vernisslaagjes te verwijderen, zoals gebeurde bij een restauratie van de Sixtijnse kapel, waardoor de beelden veel helderder bleken dan Michelangelo waarschijnlijk ooit bedoelde.