In staat zijn om kunst effectief te beschrijven is een verworven vaardigheid. In feite bestaat er een methodologie in het vakgebied van kunstgeschiedenis die zich richt op het analyseren van een kunstwerk gebaseerd op zijn visuele elementen. De methodologie heet formalisme en "het is de benadering van kunst die de significantie van vorm over inhoud benadrukt als de bron van een werks subjectieve aantrekkingskracht," volgens kunsthistorica Laurie Schneider Adams. Een formalistische analyse wordt gebruikt om de esthetische effecten te beschrijven die gecreëerd worden door het ontwerp, door de formele elementen van het werk te bespreken. Een eenvoudige stap-voor-stap benadering kan gebruikt worden voor het schrijven van een formele analyse, of het beschrijven van een kunstwerk. Na meer oefen, kun je ervoor kiezen om je formele analyse niet meer op te delen op deze manier, en in plaats daarvan het volgende meer als een checklist te gebruiken voor wat erin opgenomen moet worden.
Schets de algehele vorm, compositie of het onderwerp van het stuk. Inclusief welk medium(s) of techniek gebruikt is om het werk te creëren. Een voorbeeld zou kunnen zijn: "Deze olie op canvas schilderij voorstelt een vrouw en twee kinderen in een pastorale setting." Dit geeft de lezer een snel gevoel van wat je beschrijft en bereidt de lezer voor om in meer detail te gaan.
Beschrijf het stuk op een gedetailleerde en systematische manier. Begin bij een logisch punt, zoals het focuspunt, een hoek of de begane grond (als je stuk een gebouw is) en beschrijf in detail wat je ziet. Aarzel niet om gebieden te beschrijven die misschien voor de hand liggen, zoals een menselijk gezicht in een schilderij, omdat iedereen een afbeelding op een iets andere manier ziet. Door dit te doen, kun je iets wijzen wat je lezer misschien niet heeft gezien en je detailleert ook je standpunt.
Gebruik richtingswoorden om de lezer door je beschrijving te leiden. Je kunt je formele analyse beginnen met: "Het focuspunt van het werk is de centrale figuur, een vrouw in een rode jurk." Na het beschrijven van de vrouw, kun je schrijven: "Rechts van de vrouw staat een kleine jongen..." Vertel de lezer waar hij als volgende moet kijken. Geef de lezer richtingen door taal te gebruiken zoals, "In de linkerbovenhoek," "diagonaal tegenover," "naast," of "rechts van."
Volgens Schneider Adams: "Ze bestaan uit lijn, vorm, ruimte, kleur, licht, en donker, die kunstenaars op veel verschillende manieren rangschikken om bredere categorieën van ontwerp te bereiken. Deze, op hun beurt, bestaan uit balans, orde en proportie, en patroon en ritme." Detail hoe de kunstenaar elk van deze elementen inzette en hoe ze bijdragen aan hoe het stuk je doet voelen.