Het impressionisme (Frankrijk, midden 19e eeuw) brak met academische tradities: kleur boven lijn, buitenschilderen (plein air), het vloeibare moment. Oorspronkelijk bespot ("impression" = schets), later de basis van moderne kunst. Herken het aan deze 5 pijlers.
In tegenstelling tot academische "gladde" afwerking (penseelstroken onzichtbaar gemaakt), zijn impressionistische stroken *declaratief*: kort, dik, richtingsgevend, energiek. Je ziet de hand van de schilder. Dichtbij: chaos. Van afstand: beeld.
Kleuren *mengen niet op de palet*, maar *op het doek* (wet-on-wet) of *in het oog* (juxtapositie). Geen harde grenzen tussen kleuren. Resultaat: trillende, levendige kleurvlakken. Voorbeeld: Monet's *Waterlelies* – blauw, groen, roze, geel naast elkaar = water.
Geen dramatische chiaroscuro (Caravaggio). Licht is *omnipresent*, zacht, van bovenaf (zon/hemel). Schaduwen zijn *kleurrijk* (blauw, violet), niet zwart. Zelfs in interieurs: licht door ramen, gereflecteerd op vloeren/muren.
Geen historisch, mythologisch, bibels, heroïsch. Wel: bootjes op de Seine, dansende arbeiders, bloeiende tuinen, zeezichten, treinen, bruggen, boeren op het land. *Het moderne leven* als waardig onderwerp.
Schilderen *ter plekke* dwong tot snelheid, vereenvoudiging, reactie op veranderend licht. Resultaat: spontane composities, onafgemaakte randen, weersinvloeden (wind, stof, insecten in verf). Atelierwerk van impressionisten behoudt vaak deze kwaliteit.
5x ✓ = zeer waarschijnlijk impressionistisch.
Van Gogh (emotionele kleur), Cézanne (structuur), Gauguin (symbolisme), Seurat (puntillisme) – bouwen op impressionisme maar gaan verder. Herken het *fundament* eerst.