Hoe je een vlinder tekent in zachte pastel: van droge wash tot detail
Vlinders zijn perfecte onderwerpen voor zachte pastel: kleurrijk, symmetrisch, geschikt voor droge washtechniek en gedetailleerde afwerking met Conté/krijt. Deze les leidt je van achtergrond tot ondertekende meesterwerk.
Benodigdheden
- Zachte "chalk" pastelset (Rembrandt, Sennelier, Schmincke, Unison)
- Zwart/wit Conté-krijt of houtskoolpotloden
- Nagelvijl, paletmes, schraper (voor poeder maken)
- Goed zuurvrij tekenpapier (Canson Mi-Teintes, Ingres, Pastelmat)
- Potlood HB/2B, kneegum
- Rasterliniaal, optioneel calkpapier
- Fotoreferenties vlinders & bloemen
- Werkbaar mat fixatief (Krylon of Lascaux)
Stap-voor-stap (6 fasen)
Fase 1: Compositie & schets
Markeer tekenformaat met rasterliniaal (marge 1 cm). Maak *meerdere* schetsen van vlinders in verschillende houdingen (zijwaarts, bovenaanzicht, vliegend). Let op vleugeloverlapping: zijwaarts = bovenvleugel *onder* ondervleugel; bovenaanzicht = bovenvleugel *over* ondervleugel. Kies beste schets. Vergroot eventueel via copier/scanner, overtrek. Lichtjes lijnen, fixeer met fixatief.
Fase 2: Droge wash achtergrond
Schaaf pastelpoeder (paletmes/nagelvijl) op papier in achtergrondkleur (lichtgroen). Wrij in met vinger/doek/chamois in korte cirkelvormige bewegingen. Onregelmatigheid = diepte (verre tuin). *Oversla* vlinder/bloemcontouren. Maak geen zorgen over randjes.
Fase 3: Droge wash voorgrondkleuren
Bloemen: licht lila/roze/blauw – droge wash op bloemaren. Vlindervleugels: oranje/rood-oranje (onderste vleugel lichter). Kijk naar referentie voor exacte tinten. *Blijf binnen lijnen* vlindervleugels. Wattenstaafje voor scherpe randen. Geen zwart nog!
Fase 4: Schaduw, diepte & atmosferische perspectief
Bloemen: lichtere/donkerdere lila voor 3D. Verre bloemaren: kleiner, blauer, vervaagd (smear na schetsen). Bladeren: felgroen (voorgrond), blauwgroen (achtergrond). Vlindervleugels: pfirsich/oranje high-lights. Fixeer optioneel nu – fixatief verduistert iets.
Fase 5: Expressieve details over de wash heen
Nu *bovenop* de wash tekenen:
- Vleugelranden scherper definiëren.
- Leliearen: korte gebogen stroken alle richtingen, achtergrond vervagen.
- Bladeren: kader lijnen, naar midden smudgen. Schaduw linksonder.
- Achtergrond: implyeren, niet tekenen – smudgen na tekenen.
- High-lights: origineel lichtgroen op bladeren, wit op bloemen (mengt, verlicht).
Fase 6: Zwart/wit Conté – de dramatische afwerking
- Vleugeladeren & stippen: zwart Conté, ruimte laten voor witte stippen.
- Lichaam: contour + witte stippen overal.
- Pootjes, antennen, ogen (wit met zwarte achtergrond).
- Fixeer licht.
- Witte stippen *hard* aandrukken op oranje/groen achtergrond.
- Witte high-lights op bloemen/achtergrond.
- Ongewilde zwarte vlekken? Kneegum weg, herstel met originele kleur.
- Diepere schaduwen bloemen: donker blauw-violet.
- Stengel: bruin pastel → smudgen → zwart Conté lijntje.
- Voorgrondbladeren: zwart Conté detail.
- Tweede vlinder in ver: klein, oranje stippen, zwarte aderen, zachter.
- Handtekening in schaduwkleur lila – balans in compositie.
- 2-3 lagen fixatief sprayen. KLAAR!
Pro-tips
- Werken van achter → voor, groot → klein, licht → donker, vaag → scherp.
- Pastel is verzeihend: niet leuk? Verwijzelen (smudge) en opnieuw.
- Fixatief verduistert – rekening mee houden bij kleurkeuzes.
- Bewaar onder glas, zuurvrij passe-partout, UV-glas.