| Dimensie | Post‑Klassiek (ca. 500–1500) | Modern (ca. 1500–heden) |
|---|---|---|
| Maatschappelijke structuur | Feodale hiërarchie; heren/leibeigenen | Egalitaire idealen; individuele rechten |
| Technologie | Agrarisch; beperkte innovatie | Industriëel → Digitale Revolutie |
| Globale interactie | Geïsoleerde beschavingen | Globaliseerd, verbonden |
| Politiek | Monarchieën, rijken, stadstaten | Democratie, naties, mensenrechten |
| Verstedelijking | Landelijke meerderheid | Stedelijke meerderheid; megasteden |
| Geneeskunde | Humoraltheorie; hoge sterfte | Vaccins, antibiotica, chirurgie; levensduur |
| Godsdienst | Dominant; kerk = staat vaak | Laïke staten; godsdienstvrijheid |
| Onderwijs | Elite/klerus alleen | Universele toegang; massa‑alfabetisering |
Fundamentele verschuiving: traditie/autoriteit → reden/vooruitgang/individualisme.