Een onmisbare stap in close reading is systematische aandacht voor literaire middelen – de keuzes van de schrijver die betekenis vormgeven.
| Middel | Functie | Te stellen vraag |
|---|---|---|
| Beeldvorming | Sensorische oproeping | Welke zintuigen? Patrones? Symbolische clusters? |
| Metafoor/Vergelijking | Conceptuele mapping | Wat wordt op wat afgebild? Verrassend? Toepasselijk? |
| Syntaxis/Structuur | Ritme, nadruk, tempo | Zinlengte, fragmenten, parallelisme, vertragingen? |
| Perspectief | Toegang, betrouwbaarheid, afstand | Wie ziet? Wat is verborgen? Vrije indirecte rede? |
| Diction | Register, connotatie, etymologie | Latijns vs. Germaans? Archaïsch? Slang? Herhaling? |
| Ironie | Kloof: schein/realiteit | Verbale, situatie, dramatische? Stabiel of verschuivend? |
| Motief/Leitmotief | Herhalend element | Objecten, zinnen, kleuren, geluiden – hoe evolueren ze? |
| Intertextualiteit | Echo's van andere teksten | Allusies, parodieën, genre-subversie? |
Middelen zijn geen ornamenten – ze zijn betekenisvormende machines.