Poëzie kent talloze formaten door de eeuwen heen. Vrije verzen, haiku, blank vers, sonnet – slechts een paar van de populairste stijlen van grote schrijvers uit de laatste eeuwen.
Niet-rimerende jambische pentameter. Ontstond in de Italiaanse Renaissance. Structuur: jambus (onbenadrukt-benadrukt), trochee (benadrukt-onbenadrukt), anapest (onbenadrukt-onbenadrukt-benadrukt), dactylus (benadrukt-onbenadrukt-onbenadrukt). Bekende oefenaars: Shakespeare, Robert Frost, Yeats. Uittreksel Frost's Mending Walls:
Iets is er dat geen houwe houdt,
Dat de bevroren grond onder opduwt,
En de bovenste blokstenen in de zon spillt...
Japans, 3 regels: 5-7-5 lettergrepen. Matsuo Bashō, pionier, vestigde haiku in 1686 met Frog Haiku:
Luister! Een kikker
Springt in de stilte
Van een oude vijver.
De King James Bijbel (17e eeuw) legde basis voor niet-metrische ritme. T.S. Eliot, Carl Sandburg, Walt Whitman. Uittreksel Whitman's Leaves of Grass:
Alle waarheden wachten in alle dingen
Zij haasten hun levering niet noch weerstaan ze,
Zij hebben de verloskracht van de chirurg niet nodig.
Vaste versvorm, van Italiaans "sonetto". 14 regels, 5-voetige jamben, vast rijmschema. Sir Thomas Wyatt bracht Petrarca-sonnet naar Engeland (16e eeuw), Shakespeare ontwikkelde eigen vorm. Shakespeare's Sonnet 130:
Mijn liefdes ogen zijn niets als de zon;
Koraal is veel roder dan haar lippen rood;
Is sneeuw wit, waarom zijn haar borsten donker;
Zijn haren draden, zwarte draden groeien op haar hoofd.