Velen vermijden poëzie schrijven: te lastig. Anderen blijven bij dezelfde stijl/onderwerpen. Maar er bestaan talloze vormen, van simpel tot complex. Door de eeuwen experimenteren schrijvers met structuren → reeks stijlen voor iedereen, of je nu kunt rijmen of niet.
Traditioneel: rijmschema. Laatste woorden 2+ regels gelijke klank (lucht/oog). Ook interne rijn: middenwoord rijmt op eindwoord ("Ik lach stil om mijn eigen ceno-taaf"). Niet altijd exact: oogrijmen = gelijke spelling, andere uitspraak (oor/beer). Vrouwelijke eindingen = onbenadrukte lettergreep, mannelijke = benadrukte.
Meter = aantal lettergrepen per regel + patroon van klemtoon. Engels: natuurlijke klemtoonverschillen (vandaag: "van" haastig, "dag" benadrukt). Voet = 1 eenheid van benadrukt/onbenadrukt patroon. Jambisch = haastig-benadrukt (vandaag), anapestisch = 2 haastig + 1 benadrukt (De Assyrische kwam als een wolf op de vouw). 4 voeten anapestisch = anapestische tetrameter.
Genre regeert rijn/meter. Shakespeare-sonnet = jambische pentameter (5 voeten = 10 lettergrepen/regel). Ballade = kwatrijnen (4 regels), afwisselend jambische tetrameter en trimeter. Genre regeert ook inhoud: sonnetten = liefde, odes = roem (held/oorlog), epics = heldenverhaal (geen rijn).
Niet alle gedichten volgen vaste structuren/onderwerpen. Vrij vers = vrijheid in regelafbreking, strofenafbreking, metrische klemtonen, rijnen. Kan structuur bevatten, maar niet consistent. Aantrekt veel hedendaagse dichters (amateur/prof) door maximale vrijheid.
Naast structuren voegen dichters middelen toe voor effect:
Allemaal complexiteit, intellectuele diepgang, tastbare zintuigingen.