Het kan moeilijk zijn om een exacte definitie van thema te geven omdat er niet altijd een enkel juist antwoord is bij het beschrijven van het thema van een literaire werk. In het algemeen vraagt de thema-vraag wat een boek op een dieper niveau betekent. Thema is de les die geleerd kan worden of een stelling die gemaakt wordt vanuit de gebeurtenissen in een boek of verhaal.
Een verhaal's thema heeft niet specifiek betrekking op een personage in het verhaal, maar spreekt elke lezer van het boek aan die de ervaring van het personage kan begrijpen. Veel thema's bieden commentaar op ruime onderwerpen zoals huwelijk, oorlog, volwassen worden, tijd, dood of God. Thema's kunnen simpel of gecompliceerd zijn en zijn altijd vatbaar voor discussie. Bijvoorbeeld, in een verhaal over twee mensen die verliefd worden, kan het thema de rol van huwelijk in menselijke vervulling zijn of over hoe individuen leren om tot elkaar te staan. In een verhaal over iemand die te jong sterft, kan het thema de vluchtigheid van het leven, de noodzaak van de dood of zelfs een commentaar op gezondheidszorg of leefstandaard zijn. Thema kan door verschillende mensen anders geïnterpreteerd worden, en het is gebruikelijk dat verhalen meerdere thema's hebben.
Het thema van een boek zal niet direct in het laatste hoofdstuk worden aangegeven. In plaats daarvan is thema iets dat je zelf moet analyseren. Om thema's van een literaire werk te brainstormen, probeer het hele verhaal in één woord samen te vatten. Overweeg de les die een hoofdpersonage aan het einde van het verhaal heeft geleerd. Je kunt je zelfs afvragen wat jij van het verhaal hebt geleerd. Als een definitieve morele stelling of gedachte je te binnen komt, is dat waarschijnlijk een thema van het verhaal.
Thema helpt ons het doel van de auteur in het schrijven van een boek te identificeren; vaker dan niet is het meer dan alleen een verhaal vertellen. Een verhaal wordt waardvoller als je onder de oppervlakte duikt om te ontdekken wat het echt betekent. Thema kan je ook helpen de culturele en historische context van een boek te begrijpen; dat wil zeggen, de omstandigheden van de mensen die leefden op de tijd en plaats dat het boek werd gepubliceerd, en wat het boek voor hen mogelijk betekende. Het thema van een boek is de grotere boodschap die je meeneemt na het lezen en de reden waarom je er steeds weer naar terugkeert.