Romanticisten, schrijvers die het romanticisme beoefenden, waardeerden individuele ervaring boven alles. Romantische dichters probeerden geen algemene gevoelens of indrukken over te brengen; eerder identificeerden ze hun eigen gevoelens over een onderwerp en drukten ze die uit in versvorm. Waar een neoclassicistisch schrijver als Alexander Pope een herfstscene zou beschrijven met geconventioneerde beelden geleend uit de Griekse of Latijnse poëzie, bood een romantische schrijver als John Keats in plaats daarvan zijn eigen waardering aan, gebaseerd op persoonlijke observatie.
Romantische schrijvers beoefenden een verscheidenheid aan thema's, variërend van het mysterieuze en het primitieve tot melancholie en oude mythologie. William Wordsworth schreef uitvoerig over natuur. Robert Burns' gedichten richten zich op de ervaring van gewone Schotse mannen en vrouwen. Mary Shelley schreef "Frankenstein" over de reanimatie van een lijk. Romanticisten verbonden zich vaak met radicale politieke agenda's, hoewel dat niet altijd het geval was: velen beschouwen Samuel Taylor Coleridge bijvoorbeeld als een belangrijke denker in de geschiedenis van het Brits conservatisme.
Net als romanticisten waardeerden realisten over het algemeen de ervaring van het individu. Realisten, die veel meer in fictie dan in poëzie werkten, vermeden het opleggen van wat ze een kunstmatige symmetrie noemden op hun verhalen door bewuste plotting. In plaats van te streven naar de nette conclusies die men in romans van Jane Austen en Charles Dickens vindt, streeften realistische schrijvers er bovenal naar verhalen die de ervaring van het leven benaderden. Realistische romans richten zich vaak op het binnenleven van personages in plaats van op externe gebeurtenissen. Op die manier voorspelt het realisme het modernisme, wiens bekendste vertegenwoordigers Virginia Woolf en James Joyce zijn.
Realisten vermieden de abstracte of fantasierijke thema's van veel romantische literatuur. Ze richtten zich in plaats daarvan op concrete kwesties, vaak van morele of ethische aard, zoals geld of overspel. George Eliots "Middlemarch", die Virginia Woolf, Martin Amis en Julian Barnes – allemaal gerespecteerde romanciers in eigen recht – hebben uitgezongen als de grootste Engelse roman ooit geschreven, gaat voornamelijk over de aard van onderwijs. Honoré de Balzac en Mark Twain onderzochten elk het plattelandsleven, met Twain een meer cynische toon dan zijn Franse collega. Veel van Balzacs romans, waaronder "Illusions perdues" of "Verloren Illusies", het werk waarvoor hij in de Engelstalige wereld het bekendst is, behandelen ook stedelijk leven.