Het woord "Gothisch" roept alles op van architectuur tot vampierromans tot gedeponeerde tieners. Maar de oorspronkelijke "Gothen" waren barbarische Germaanse stammen van 376 tot 410 n.Chr. die de vernietiging van de Romeinse cultuur veroorzaakten. Mensen begonnen naar alles wat wrede of middeleeuws was als "Gothisch" te verwijzen tot de term synoniem werd met alles wat extravaganterwijs verschrikkelijk of irrationeel was. Het begin van de Gothische literaire beweging was deels een reactie op het rationalistische denken van de Verlichting.
Gothische fictie begon met de Gothische roman. Horace Walpole en William Beckford introduceerden een nieuw genre literatuur met "The Castle of Otranto: A Gothic Story" (1765) en "Vathek" (1786) respectievelijk, een stijl die latere schrijvers, zoals Matthew Lewis en Ann Radcliffe, zouden namaken en perfectioneren. Gothische romans spelen in middeleeuwse settings en geïsoleerde locaties, zoals Italiaanse kastelen of kloosters. Kuische, in slaap vallende heldinnen, corrupte, intrigerende monniken en ridderschappelijke, ridders holden de plots aan. Omdat veel van deze Gothische romanciers publiceerden tijdens de era van het Romanticisme, een literaire beweging ook gekenmerkt door excess, gevoeligheid en verbeelding, worden Gothische schrijvers tijdens deze periode ook als Romantisch beschouwd.
Romanticisme's nalatenschap van niet alleen Ann Radcliffe maar Mary Shelley en de Brontë-zussen zag de verdomestisering van de Gothische roman. Jane Austen's klassieker "Northanger Abbey" parodieert en sympathiseert met de enorm populaire Radcliffe-trend. Meer mannelijke schrijvers pakten Gothische conventies op in de Victoriaanse era, inclusief Sir Arthur Conan Doyle's "Sherlock Holmes" romans, Robert Louis Stevenson's "Dr. Jekyll and Mr. Hyde," Oscar Wilde's "The Picture of Dorian Gray," H.G. Wells' "The Island of Dr. Moreau" en de quintessentiële vampierroman, Bram Stoker's "Dracula." Victoriaanse Gothische romans onthullen veel over Victoriaanse angsten ten aanzien van industrialisatie, Darwinisme en godsdienst.
Gothische literatuur verspreidde zich naar de Verenigde Staten in de 19e eeuw door Amerikaanse schrijvers als Edgar Allan Poe, met zijn beroemde gedichten "The Raven" en "Annabel Lee" en korte verhalen "The Tell-Tale Heart" en "The Cask of Amontillado." Een literaire ontwikkeling binnen Amerikaanse Gothiek is Zuidelijke Gothiek, waarvan Poe deel was, en die teksten omvatte zoals William Faulkner's korte verhaal "A Rose for Emily," wat het verhaal vertelt van een geïsoleerde necrofiel. De Zuidelijke Gothieke traditie combineert typisch horror en het bizarre met ras- of klassestrijd in een landelijke setting. Het werk van Flannery O'Connor en Harper Lee's "To Kill a Mockingbird" vertoonen ook deze conventies.
Vandaag de dag leiden veel genres af van de Gothische traditie. Stephen King en Anne Rice zijn beide huishoudnamen in Gothische fictie die het onbekende gebruiken om spanning op te bouwen. Hun boeken incorporeren klassieke horrorpersonages zoals vampiers, terugkerend naar Stoker's "Dracula," en seriemoordenaars, spelend op dezelfde fascinatie die Victoriaanen hadden voor de beruchtte "Jack the Ripper" in 19e-eeuws Engeland. Zowel vampier- als horrorromans hebben hun eigen genres gespawned, gericht op alle leeftijden, inclusief tieners, door boeken als Stephanie Meyer's "The Twilight Saga," en kinderen, door R.L. Stine's "Goosebumps" serie.