Traditionele verhalen kunnen iemand een blik geven in de tijdperk van hun creatie alsook de cultuur waaraan ze toegeschreven worden. Hoewel op een gegeven moment opgeschreven, was de primaire methode van verspreiding van de verhalen mondeling van persoon tot persoon. Toen mensen uitkwamen naar andere culturen, zouden de verhalen nieuwe kenmerken of plotpunten aannemen om het gebied te reflecteren. Een veelvoorkomend apparaat in de verhalen is de herhaling van woorden of zinnen.
De verhalen gaven mensen in het gebied een kans om informatie en ideeën uit te wisselen. Het was ook een manier om te laten zien hoe mensen zich tijdens hun dagelijkse levens moesten gedragen. Overtuigingen van de tijd waren aanwezig, zoals tradities en moraal. Soms konden deze boodschappen veranderen of verward raken wat hun werkelijke betekenis betrof.
Thema's waren een belangrijk kenmerk van elk verhaal maar niet alleen zichtbaar door de plot. De gevolgen voor de personages acties incorporeren ook het thema. Goed versus kwaad alsook rijk en arm verschijnen in talloze variaties. Een type thema dat gezien wordt is een avontuur, zoals reizen, om een punt te illustreren. Een ander kan de bovennatuurlijke wereld en haar relatie tot de echte wereld presenteren door verhalen die de interactie tussen mensen met spooks tonen.
Traditionele verhalen spelen zich meestal af in bepaalde settings die echt, verbeeld of een combinatie van beide zijn. Realiteitssettings bedekken locaties zoals bossen, kastelen en hutten in afgelegen gebieden. Verbeelde plaatsen boden vaak een manier om meer complexe ideeën te presenteren. Er zijn slechts een paar plots in gebruik voor het standaardverhaal. Velen volgen het verhaal dat één persoon gelukkig is; er gebeurt iets wat de situatie in gevaar brengt; een resolutie wordt gepresenteerd en het verhaal eindigt met iedereen die gelukkig ever after leeft. Enkele voorbeelden van plotpunten zijn ongebruikte of misbruikte wensen.
Personages zijn significante aspecten. Ze kunnen variëren van gewone mensen die herstelbare fouten hebben tot supermenschen met speciale krachten. Een meerderheid van verhalen heeft een man als hoofdpersonage vanwege de samenleving of cultuur waar de verhalen vandaan kwamen. Voorbeelden van andere personages kunnen monsters, dieren, ouders, koninklijkheden en zelfs kwade tegenhangers zijn. Kenmerken kunnen duidelijker worden naarmate het verhaal voortschrijdt als ze niet gepresenteerd waren in de personage-introductie.
Verhalen uit Europa zijn geneigd om de nummers drie en zeven te gebruiken. Door de nummers te gebruiken, organiseerden vertellers herhalende plots. Een gebruik van deze techniek is te zien in het verhaal van "Goudhaar en de Drie Beren."