Of het medium nu film, romans, poëzie of multimedia zoals videogames is, historische fictie heeft bepaalde gemeenschappelijke elementen. Historische fictie betekent niet simpelweg dat iets in het verleden speelt. Hoewel auteurs, uitgevers en wetenschappers nooit een consistente definitie hebben kunnen formuleren, moet de plot ten minste 50 jaar in het verleden spelen en primair gebaseerd zijn op onderzoek.
Historische fictie moet gecentreerd zijn om een historische gebeurtenis. Historische gebeurtenissen zijn niet noodzakelijk een belangrijk aspect van de plot, maar worden vaak als referentiepunt gebruikt om de tijdsperiode aan te duiden. Historische fictie mag fictieve gebeurtenissen of alternatieve geschiedenis bevatten, maar de feitelijke gebeurtenissen moeten prominent en correct zijn. Alternatieve geschiedenis is een sleutelcomponent van het sciencefiction-genre.
Historische fictie moet een fictieve plot hebben, zelfs als de plot gecentreerd is om historische gebeurtenissen of personages. Als de hoofdpersonages echte historische figuren waren, dan moet de plot gebeurtenissen bevatten die historisch onbewijsbaar zijn. Een gefictionaliseerde autobiografie van Hendrik VIII zou bijvoorbeeld historische personages en gebeurtenissen bevatten, maar het eigenlijke levensverhaal volledig gespeculeerd moeten zijn. Een gefictionaliseerde plot is wat historische fictie onderscheidt van biografieën of historische verhalen.
Historische personages – echte mensen – zijn een veelvoorkomend element in historische fictie. Vaak zijn de hoofdpersonages fictief, maar historische personages moeten aanwezig zijn om de historische tijd aan te duiden. Een goed voorbeeld zijn verhalen over Robin Hood. Robin Hood en zijn lieve jongens zijn fictieve personages, maar Koning Richard Leeuwenhart of Koning Jan (of een andere middeleeuwse Engelse koning), die vaak in deze verhalen worden genoemd, waren echte Engelse middeleeuwse koningen.
Een realistische weergave van personages is een primair voorbeeld van hoe historische fictie verschilt van andere genres, zoals historisch fantasy. Personages mogen geen toegang hebben tot technologie die niet beschikbaar was in de gegeven tijdsperiode en mogen geen bovennatuurlijke capaciteiten hebben. Arthuriaanse legenden zouden bijvoorbeeld fantasy zijn, niet historische fictie. Hoewel ze in het verleden spelen, draaien ze om het gebruik van magie.